SAAN A NAPNEK ITI MAYMAYSA A TRABAHO

SAAN A NAPNEK ITI MAYMAYSA A TRABAHO ni Rudy Ram. Rumbaoa [Kas met iti rason dagiti imun-una ngem isuna a sakadas a napan iti Hawaii, kasta met ti rason ni Maximo. Kayatna a tulongan ti pamiliana a mailung-aw iti rigat ti panagbiag. Narigat ngamin idi ti biag kadagidi a tiempo a pinanawanna ti Filipinas. Napanglaw ti naggapuanna a kaamaan iti sangkaapuyan ken sangkasakmolan. Nagsakripisio ni Maximo tapno maipaayna iti ipatpategna a pamilia ti naranraniag a gasat ken masakbayan...] AGTAWEN iti sangapulo ket innem ni Maximo Cabania idi napan idiay Hawaii. Maysa ni Cabania kadagiti naawis a nagpirma iti kontrata tapno agtrabaho iti kaunasan ken kapinyaan ti Hawaii. Dagiti pannakabagi ti Hawaiian Sugar Planters Association [HSPA] ti napan idiay Filipinas a nagrekruta kadagiti lallaki iti Ilocos region. Kas met iti rason dagiti imun-una ngem isuna a sakadas a napan iti Hawaii, kasta met ti rason ni Maximo. Kayatna a tulongan ti pamiliana a mailung-aw iti rigat ti panagbiag. Narigat ngamin idi ti biag kadagidi a tiempo a pinanawanna ti Filipinas. Napanglaw ti naggapuanna a kaamaan iti sangkaapuyan ken sangkasakmolan. Nagsakripisio ni Maximo tapno maipaayna iti ipatpategna a pamilia ti naranraniag a gasat ken masakbayan. Simmangpet ni Cabania ken dagiti sabsabali pay a lallaki a naawis nga agtrabaho iti Hawaii idi Enero 15, 1931. Nagrubbuat ken naglugan da Cabania iti barko a SS President Lincoln manipud iti pantalan ti Manila idi Disiembre 1930. Kas kadagiti sabsabali pay a "sakadas," napan ni Maximo iti Hawaii tapno agtrabaho iti kaunasan ken kapinyaan. Nagsueldoda iti $1.00 iti kada oras. Asino daytoy Maximo Cabania? Nayanak ni Maximo Cabania iti Lanipao, maysa a barrio ti Narvacan, Ilocos Sur idi Nobiembre 13, 1914. Iti lugar a naggapuanna, adu a rigat ti nagpasaran ti pamilia ni Maximo isu't gapuna a daytoy ti nangiduron kenkuana a napan mangged idiay Hawaii. Ti Honoka'a Plantation iti isla ti Big Island ti immuna a nagtrabahuan ni Maximo iti tallo a bulan apaman a nakasangpet iti Hawaii. Nagsueldo iti maysa a doliar ti horna iti kada oras. Ti nagbalin a trabaho ni Maximo-- naggabut ti root ken nagputed iti unas a maikarga iti truck tapno maipan dagitoy iti kiskisan. Manipud iti Honoka'a Plantation, immakar iti nagtrabahuan ni Maximo-- iti Ola'a Plantation. Nagtrabaho ditoy iti tallo a tawen. Awan ketdi ti nagdumaan ti dati a trabahona iti Honoka'a Plantation iti trabahona iti Ola'a Plantation isu't gapuna a saan a narigatan ni Maximo. Idi tawen 1934, napan ni Maximo idiay Kauai ken nagtrabaho iti Hawaiian Commercial & Sugar wenno HC & S. Malaksid laeng nga aggabut iti root ken agputed iti unas a trabahona, nagtrabaho pay iti irrigation system ti nasao a kompania. Saan a nagbayag ket naital-o a kas maysa a superbisor [wenno ti awaganda iti "luna"]. Kaay-ayo ni Maximo iti mapan iti nagduduma a lugar. Maysa nga adbenturismo ni Maximo ta saan a mapnek iti maymaysa a lugar. Kayatna a suboken ti kabaelanna iti sabali a lugar. Ket idi 1941, napan daytoy idiay Honolulu. Simrek iti Dole Plantation idiay Whitmorem Wahiawa. Kas met la kadagiti immun-una a trabahona iti plantasion, naggabut iti root, nagpuros iti pinya ni Maximo sananto ilugan dagitoy iti pineapple truck. Sabali laeng ti trabahona a kas truck driver. Iti dayta met la a tawen, isu met idin a bimtak ti Maikadua a Gubat ti Sangalubongan. Saan a natuloy ti plano ni Maximo a napan nagbakasion iti Filipinas gapu iti gubat. Nagbabawi. Idi 1946, simrek iti sabali a trabaho ni Maximo. Iti daytoy a gundaway, idiay Pearl Harbor iti Honolulu. Nagtrabaho a kas maysa a finger lift operator. Agidiskarga ken agikarga kadagiti maibiahe a kargamento iti warehouses ti kompania a simrekanna. Gapu ta makaanay daytoy nga ekspiriensa ni Maximo iti Pearl Harbor, naawis a nagpirma tapno agtrabaho idiay Johnson Islands idi 1953. Agpintura kadagiti pakigubat a tangke ti trabaho ni Maximo iti nasao nga isla. Nagbayag iti trabahona iti innem a bulan. Kalpasan a nagngudo ti kontratana iti Johnson Islands, nagsubli ni Maximo iti Dole Plantation. Saan latta a mapmapnek ni Maximo kadagiti nagbalin a trabahona, napan manen iti sabali a lugar. Iti isla ti Maui ti napananna. Simrek a nagtrabaho iti Maui Pineapple Company iti Haliimaile, Maui. Kadua ni Maximo iti nagyananna ti tallo pay a lallaki nga awanan pay iti assawa. Dagitoy da Teofilo Lobusta [pimmusayen], Mariano Supnet ken Castor Tadena. Kas met la iti dati a trabahona dagiti immun-una a plantasion a simrekanna, nagpuros ni Maximo iti pinya, nagputed iti unas, naggabut iti root, nagmaneho iti pineapple trucks tapno i-deliberna iti cannery. Gapu ta nasnebanen ken pamiliar kadagitoy a trabaho, nagbalin a "luna" ni Maximo kadagiti agdadamo nga agtrabaho iti plantasion. Nagtrabaho pay iti "experimental station"-- maintenance worker iti Baldwin Homes sakbay a nagretiro idi tawen 1970.