VICENTE BAGOYO, SR.: "Gapu ti Beinte Pesos, Nakadanon iti Hawaii"

[Nabulod ti ladawan a nausar]

"Ammuen ken ayaten ti Dios. Agpasensia, agpakumbaba ken mamakawan. Laglagipen, ti Dios, mamakawan. Isut' kasayaatan a hues. Tulongan dagiti awanan. Agnanayon a mannakaawat ken ayaten dagiti assawayo."

VICENTE BAGOYO, SR., maysa a sakada ken politiko.

Nayanak iti Santa, Ilocos Sur idi Hulio 17, 1916. Gapu iti kinarigat ti biag iti Filipinas, impamuspusan ni Vicente ti makapan idiay Hawaii idi Abril 26, 1946, ket insakripisiona a pinanawan ti masikog nga asawana, ni Rosa, ken ti dua nga annakna a babbai. Nagrubbuat iti Puerto ti Salomague, Cabugao, Ilocos Sur ken naglugan iti barko nga S.S. Maunawili.

Maysa a karit ti ipapananna iti Hawaii gapu ti maysa a lalaki nga agnagan iti Mariano Galinato- daytoy ti namagbalbaliw ti panunotna. Gapu iti daytoy nga awis, kinasarita ni Vicente ni Rosa tapno suportaran ti asawana ti panggepna, ken tapno gatangen ken bayadanna ti recruitment papers ni Mariano.

Naragsakan ni Mariano ket immannugot nga ilakona ti recruitment papers-na ken ni Vicente. Ginatang ngarud dagiti ag-Bagoyo ti recruitment papers ni Mariano nga aggatad iti beinte pesos [P20.00]. Ket babaen iti tulong ni pasado a nag-Gobernador ti Ilocos Sur, Sixto Brillantes, alisto a naikamang ni Vicente iti imigrasion, tsek-ap iti doktor ken dadduma pay a kasapulan ken saan nga iti nagan a Vicente Bagoyo ti inaramatna no di ketdi ti nagan a Mariano Galinato. Prinaktisna dagiti rumbeng nga aramidenna no inkaso a maawagan daytoy nga aglugan iti S.S. Maunawili. Linaglagipna nga isu ni Mariano Galinato- ti maikadua a kinataona. Idi damo, narigat para kenkuana, ngem masapul nga usarenna dayta a nagan tapno makadanon iti Hawaii.

Maysa a nakalalagip a pasamak iti ipapanna ti Hawaii idi nagkalugananda iti barko nga S.S. Maunawili ti gayyemna, maysa met laeng a sakada, -ni Emigdio Davalos.

Apaman a nakasalanglad ti barko iti Hawaii, nagsardengda iti Kahului Harbor iti Maui tapno maidissaag ti sumagmamano a sakada sakbay a nagluas a nagturong iti Hilo, Hawaii [Big Island]. Iti Hilo, naikkanda ti gundaway a mangpili iti plantasion a mabalinda a pakadestinoan ken pagtrabahoan.

Pinili ni Vicente ti mapan idiay Lanai tapno mangged iti Dole Company para iti sueldo a 50 cents tunggal oras. Nagparaspas/nagdalus iti ruot ni Vicente iti kapinyaan, ngem agingga laeng iti uppat a pulo ket lima nga aldaw. Para kenkuana, saan a maikari nga agtrabaho iti kapinyaan.

Adda idi kabsat ni Vicente, ni Nazario Bagoyo, nga agnaed idiay Honolulu ken agtagikua iti cafe a naawagan ti "Spic and Span Cafe." Naragsak a sinarabo ni Nazario ni Vicente tapno agtrabaho kenkuana a kas katulongan ti kusina iti nakurang a maysa a tawen. Ngem ti di napakadaan a napasamak, adda naisayangkat a panagwelga ket nairaman ti produkto a kasapulan ni Nazario iti negosio, saan a nagpaut ti negosio ket kapilitan daytoy a nagserra. Ngem alisto a nakabirok ni Vicente iti trabaho, iti Navy Yard ken nagserbi iti electronic department ti Pearl Harbor iti tallo a tawen. Napan ni Nazario iti Maui tapno agtrabaho iti Pioneer Mill ti Lahaina.

Kailiw ni Vicente ti nabati a pamiliana, nagdesision daytoy a nagawid iti Filipinas idi Setiembre 1949.

Manangipateg unay a kabsat ni Nazario Bagoyo, dinamagna ken ni Vicente no kayatna ti agsubli iti Hawaii tapno maipilana ti petisionna. Kasla di kayat ni Vicente ti agsubli iti Hawaii ngem imbagana ken ni Nazario nga ituloyna ti petision nga ipilana. "Panagkunak, plano ni Apo Dios amin dagitoy," kuna ni Vicente.

Bayat ti kaadda ni Vicente idiay Filipinas, simrek iti politika. Nagpaidasig a kas konsehal ket nangabak. Ambision pay idi ni Vicente ti agpaidasig a kas mayor ken gobernador iti Ilocos Sur. Kuna ni Rosa nga adu ti pagdiperensiaan ti politika ti Hawaii ken iti Filipinas. Inlawlawagna a masapul nga agresiboka a makikameng iti maysa a partido. No agkitakitka, bunganga ti paltog, harassment ken posible a patay ti pagtungpalan.

Kuna ni Rosa a napasamak amin dagitoy kadagiti Bagoyo's. Iti kina-relihiosa ni Rosa, kanayon idi nga agkararag tapno mailiklik ti pamiliana iti ania man a dakes a mapasamak. Di mabayag, nakombinsir ni Rosa ni Vicente nga isardengnan ti politika. Kinapudnona, simrekda pay a dua iti dakkel a simbaan ti San Vicente tapno agkararag para iti kinatalged ti pamilia. Inako ni Vicente a kalpasan a pimmanawda iti simbaan, nakarikna iti bang-ar ti bagi ken kararua, kinatalged ken kappia iti panunot ket nakasagana daytoy a mangrugi manen- ngem saannan a prayoridad ti politika.

Idi Hulio 27, 1966, nagsubli iti Hawaii, nagyaman iti kabsatna gapu iti panangpetisionna kenkuana. Nagtrabaho ngarud iti Kaanapali Beach Hotel, Food Beverage Department. Nagserbi pay a Maintenance Supervisor iti nasurok sangapulo ket maysa a tawen. Innalana ti nasapa a panagretiro iti trabaho idi 1978.

Ni Vicente ti pundador ti Saranay Organization- maysa a grupo a tumulong kadagiti mismo a miembrona pakaseknan ti panagminatayan. Kameng pay iti United Santanian Organization of Maui, Lanai ken Molokai.

Iti panangrambak da Vicente ken Rosa ti maika-69 nga anibersario ti kallaysada, linagip dagiti agasawa ti koneksion ti petsa ti anibersario iti kallaysada ken boluntario nga inestoriada ti pakasaritaan ti ayan-ayatda. Kunada nga adda idi sabali a babai nga agkursunada ken ni Vicente, ngem ni Rosa ti intungpalna. Segun kadagitoy nga agasawa, adda kabsat daytoy a babai a nalastog. Kabalinan ti kabsat daytoy a babai a dadaelen ti relasionda ken ni Rosa, ngem saan ketdi a nagballigi ti panggep dayta a kabsat ti babai iti panggepna.

Kas met ti ina ni Vicente ni Rosa, makaguyugoy ken nagaget iti trabaho. Gapu iti dayta, saan a nagpammayang a nagpasiar ken nagdaton ni Vicente iti sangnguanan ti ina ni Rosa. Tapno mapasingkedan ti relasionda, immannugot ngarud a nakikallaysa ni Rosa ken ni Vicente. Nagkasar ngarud da Vicente ken Rosa iti maysa a hues idi Setiembre 18, 1937. Ngem gapu ti kina-relihiosa ni Rosa, kiniddawna ken ni Vicente nga agkasarda iti simbaan. Napasamak ti panaglantip ti puso dagitoy dua iti simbaan idi Nobiembre 18, 1937 iti St. Catherine Church ti Santa, Ilocos Sur.

Naparaburan dagiti ag-Bagoyo iti lima nga annak:

Ni Rosalia Lozano, inunaan. Nayasawa ken ni Leonardo Lozano. Maysa a maestra ni Rosalia iti Filipinas. Nagtrabaho daytoy iti Party Pantry. Uppat ti annakda.

Maysa met a maestra ti maikadua a balasangna, ni Leticia Enriques. Retirado iti nagtrabahuanna a Duty Free. Maysa ti anakda.

Ni Rogelio Bagoyo, ti maikatlo. Nagadal daytoy iti Business Administration iti Unibersidad ti Santo Tomas. Nagtrabaho iti Maui Chemical and Paper Products, Co. Nayasawa ken ni Ofelia, retirado a sekretaria ti Maui Police Station. Tallo dagiti annakda a babbai.

Ni Estrella Cabatic, maikapat ket nayasawa ken ni Rudy Cabatic, maysa a Maui County Mechanic. Nagadal ni Estrella iti General Office ti Maui Community College. Nagtrabaho iti Homemaid Bakery. Dua ti annakda a bin-g a babbai.

Ni Vince Bagoyo, Jr., ti inaudi. Nagturpos iti Chaminade College idiay San Diego State ken Long Beach. Naawatna ti Masters in Public Policy and Administration. Nailayon a konsehal ti Maui ken nayasawa ken ni Jennifer, maysa a nurse iti Maui Memorial Medical Center. Tallo ti annakda.

Ti balakad ni Vicente kadagiti ubbing ken agtutubo: "Panagayat, respeto ken dayawen ti Dios. Saan nga agaramat iti maipawil a droga gapu ta itundanaka iti dakes."

Kadagiti nataengan kunana: "Ammuen ken ayaten ti Dios. Agpasensia, agpakumbaba ken mamakawan. Laglagipen, ti Dios, mamakawan. Isu't kasayaatan a hues. Tulongan dagiti awanan. Agnanayon a mannakaawat ken ayaten dagiti assawayo."

.

.

.

.

.

VICENTE BAGOYO, SR.: "Gapu ti Beinte Pesos, Nakadanon iti Hawaii"

ni Rudy Ram. Rumbaoa

www.ammuenpaydaytoysakada.blogspot.com

 

SILVESTRE BAGGAO: 1946 Sakada

[Nabulod laeng ti ladawan a naaramat. Ladawan ti pamilia ti maysa a Sakada]

SILVESTRE BAGGAO: 1946 Sakada
ni Rudy Ram. Rumbaoa

Pinasiarna ngarud daytoy ket liniwliwana. Impudno ni Silvestre ti kaririknana iti balasang. Inlawlawag ti baro nga awanen ti mabalin ti balasang ta addan daytoy iti Hawaii. Sabalin ti biagna iti Hawaii, ket saannan a namnamaen pay nga agsinubliananda iti boyprenna. Ken maysa pay kuna ni Silvestre, "amangan no insukatnakan iti sabali."

GUAPO ken aktibo nga indibidual iti komunidad ti maysa kadagiti kaubingan a 1946 Sakada- isu dayta ni Silvestre Baggao, nayanak idiay Santa, Ilocos Sur idi Hulio 5, 1927. Maysa ni Baggao a nagpirma iti kontrata tapno maibilang kadagiti lallaki nga agbiahe nga agpa-Hawaii. Kas met la iti rason dagiti immun-una a lallaki a nangisakripisio a nangpanaw dagiti pampamiliada iti Filipinas, kayat nga ipaayan ni Silvestre iti naranraniag a masakbayan ti pamiliana iti panagturongna iti Hawaii.

Inesponsoran ti Hawaiian Sugar Planters Association [HSPA] ni Silvestre. Nagluas ni Silvestre ken dagiti sabsabali pay a lallaki iti pantalan ti Salomague. Nagluganda iti barko nga S.S. Maunawili. Apaman a nadanonda dagiti isla ti Hawaii, immuna a simmanglad ti barko a naglugananda iti Hilo, Hawaii [Big Island], kalpasanna, iti Maui.

Nagtrabaho ni Silvestyre iti kataltalonan ti HC & S [Hawaiian Commercial and Sugar]. Nagparaspas iti ruot ken irrigator [agpasayak] ti trabahona agingga a nagretiro idi 1992.

Nagnaed ni Silvestre iti Camp 7, maysa a kampo ti plantasion nga asideg iti Maalaea Mudflats. Kuna ni Silvestre a nakaay-ayat iti panagyanna iti kampo ta adu ti naangay a panagtitipon ken ragragsak. Maysa kadagiti paborito ken paggugustona unay a pasken a marambakan isu ti Rizal Day. Adu ti tiempo ken panawenda nga agragsak ti daytoy a selebrasion. Adda pasala, paay-ayam kas iti volleyball, chess, checkers, card game competitions, ken uray pay pallot, ken kasta met a maidasar dagiti agkakabaknang a taraon.

Manmano idi dagiti babbalasang iti kampo kadagidi a tiempo. Ngem idi tawen 1957, adda maysa a balasang nga agnagan iti Josephine Dumayas a sangsangpetna iti Maui. Pinetisionan ti ama daytoy a ni Mariano Dumayas, maysa a 1927 Sakada.

Ti kinapudnona, nagsubli ni Mariano iti Filipinas idi 1935 tapno sadiay nga agindeg, ngem idi 1946, nagbaliw ti panunotna ket inkeddengna ti nagpirma manen iti kontrata tapno agsubli iti Hawaii kas maysa met laeng a Sakada. Nagbalin a nasinged nga agpagayam da Silvestre ken Mariano.

Idi simmangpet ni Josphine iti Maui, da Silvestre ken Mariano ti napan simmabat kenkuana iti airport. Makuna nga ayat iti umuna a pannakakita ni Silvestre iti kinalasbang ni Josephine. Ket para ken ni Silvestre, binalud ni Josephine ti pusona. No mabalbalin la koma, ni lattan Josephine ti kayat a makita ni Silvestre iti inaldaw. Ngem para iti balasang, awan ti mariknana nga ayat ken ni Silvestre. Inkalinteganna nga adda pinanawanna a kaayan-ayatna iti Filipinas ket subliananto no dumteng ti tiempo. Intangtangsit ken inlaslastog pay ni Josephine ti boyprenna ken Silvestre. Ngem inako ti balasang a nasdismaya iti naimatanganna a buya ti Maui. Kuna ti balasang a namnamaen ken ekspektarenna ti Hawaii a napintas- kas maysa a paraiso. Ket nagbalin a naliday ni Josephine iti kaaddana iti Hawaii ket kayatna ti agsubli iti Filipinas.

Ngem managipapilit ken "makulit" a lalaki ni Silvestre. Ammona ti kayatna. Ket mapaneknekanna nga ay-ayatenna ni Josephine. Isu a kayatna a tagikuaen ti puso ti balasang.

Pinasiarna ngarud daytoy ket liniwliwana. Impudno ni Silvestre ti kaririknana iti balasang. Inlawlawag ti baro nga awanen ti mabalin ti balasang ta addan daytoy iti Hawaii. Sabalin ti biagna iti Hawaii, ket saannan a namnamaen pay nga agsinubliananda iti boyprenna. Ken maysa pay kuna ni Silvestre, "amangan no insukatnakan iti sabali."

Nupay nakuna ni Silvestre dayta, dina kayat a butbutngen ti balasang ta amangan no agballatek kenkuana ti imbagana. Natibker ketdi pammatina a magun-odna ti ayat ti balasang gapu ta adda ni Mariano a mangibabaet kenkuana. Ket di mabayag, nasursuro met laeng ni Josephine nga inayat ni Silvestre. Nasursuro met laeng ti balasang a linipat ti dati a kaayan-ayatna.

Nagkallaysa da Silvestre ken Josephine idi Agosto 24, 1957 iti Holy Family Catholic Church ti Puunene. Agarup 800 a bisita ti timmabuno iti padaya a naangay iti Puunene Filipino Clubhouse. Ti nasao a kasar ket maysa a kita ti camp wedding, no sadino a maparti ti innem a baboy ken maysa a baka para iti tallo nga aldaw a panagsagana sakbay ti kasar.

Iti punsionan, mararaem ken maidaydayaw unay ti panagluto dagiti lallaki a Filipino gapu kadagiti nagduduma potahe a lutoenda a kas iti dinardaraan, pork with peas, pork guisantes, tender pork bone with batter egg, ken sabsabali pay kas iti nateng a maluto.

Tallo dagiti a nagbalin a bunga ti ayan-ayat da Silvestre ken Josephine:
*Ni Elmer ti inauna, nayasawa ken ni Lea. Nagturpos iti Honolulu Electronic Institute. Adda bukodna a negosio a maawagan iti See Lights, maysa a sound engineering and stage lighting ti E. Studio Recording para iti Compact Disc.

*Maikadua ni Myrna Breen, nayasawa ken ni David. Nagturpos iti Maui Community College, ken Degree in Hotel Management. Tumultulong ni Myrna iti pannakaipataray ti negosio ni David, ti Breen Builder LLC. Nagbalin ni Myrna a 1978 Miss Barrio Fiesta queen ken naisaad pay ti korona kenkuana kas Mrs. Maui Filipina. Dua ti annakda, da Kimi ken Daniel.

*Inaudi ni Jackie, ken nayasawa ken ni Alan Hernandez. Nagturpos iti International Air Academy idiay Vancouver, Washington, nga addaan iti Degree in Airline Operations. Nagadal pay iti MCC. Nagtrabaho iti Ross idiay Las Vegas kas front end supervisor. Uppat ti annakda: Hauoli, Malo, Pariss ken Kalie.

Ti balakad ni Silvestre kadagiti ub-ubbing ken agtutubo: "Saan nga agusar iti maipawil a droga, mapan agbasa tapno magun-od ti adal para iti napimpintas ken nasaysayaat a trabaho."

Kadagiti nataengan kunana: "Agwatwat, agsubli iti daga a nakayanakan- ti Filipinas. Pasiaren ken komustaen dagiti kabagian, mapan iti shopping malls ken maki-estoria kadagiti gagayyem. Ag-relax."

Ket kas maysa a life-long learner, nagbasa ni Silvestre iti Baldwin High School Adult Education and the Pacific Trade School tapno agsakdu iti kinasirib maipanggep iti automotive mechanic.

Naipakumit ken ni Silvestre ti panagserbina iti komunidad. Nagserbi daytoy kas pasado a Presidente ken Bise Presidente ti KFCA iti namidua daras, Bise Presidente ti USDIR [United Sons and Daughters of Ilocos Region].

Paggaayat dagiti ag-Baggao ti agbiahe. Nairaman dagitoy agkaingungot iti panagbiahe ni dati a Maui County Mayor Hannibal Tavares, dati a Gobernador George Ariyoshi, ken dati a Consul General Trinidad Alconel a nagturong iti Filipinas. Nagbiahe da pay a naglugan iti barko a nagturong iti Europe, Mediterranean ken iti Alaska. Iti kaudian, naikuyog da iti grupo ni Maui County Mayor Alan Arakawa iti Centennial tour to the Philippines.

Malaksid iti panagbiahe, kaay-ayoda ti ballroom dancing, line dancing ken Filipino Folk dancing.*

VICENTE BAGOYO, SR.: "Gapu iti Beinte Pesos, Nakadanon iti Hawaii"

[Nabulod ti ladawan a naaramat. Sakada]

VICENTE BAGOYO, SR.: "Gapu iti Beinte Pesos, Nakadanon iti Hawaii"
ni Rudy Ram. Rumbaoa

"Ammuen ken ayaten ti Dios. Agpasensia, agpakumbaba ken mamakawan. Laglagipen, ti Dios, mamakawan. Isu't kasayaatan a hues. Tulongan dagiti awanan. Agnanayon a mannakaawat ken ayaten dagiti assawayo."

VICENTE BAGOYO, SR., maysa a sakada ken politiko.


Nayanak iti Santa, Ilocos Sur, pagilian idi Hulio 17, 1916. Gapu iti kinarigat ti biag iti Filipinas, impamuspusan ni Vicente ti makapan idiay Hawaii idi Abril 26, 1946, ket insakripisiona a pinanawan ti masikog nga asawana, ni Rosa, ken ti dua nga annakna a babbai. Nagrubbuat iti Puerto ti Salomague, Ilocos Sur ken naglugan iti barko nga S.S. Maunawili.
 

Maysa a karit ti ipapananna iti Hawaii gapu iti maysa a lalaki nga agnagan iti Mariano Galinato- daytoy ti namagbalbaliw ti panunotna. Gapu iti daytoy nga awis, kinasarita ni Vicente ni Rosa tapno suportaran ti asawana ti panggepna, ken tapno gatangen ken bayadanna ti recruitment papers ni Mariano.

Naragsakan ni Mariano ket immannugot nga ilakona ti recruitment papersna ken ni Vicente. Ginatang ngarud dagiti ag-Bagoyo ti recruitment papers ni Mariano nga aggatad iti beinte pesos [P20.00]. Ket babaen iti tulong ni pasado a nag-Gobernador ti Ilocos Sur, Sixto Brillantes, alisto a naikamang ni Vicente iti imigrasion, tsek-ap iti doktor ken dadduma pay a kasapulan ken saan nga iti nagan a Vicente Bagoyo ti inaramatna no di ketdi iti nagan a Mariano Galinato. Prinaktisna dagiti rumbeng nga aramidenna no inkaso a maawagan daytoy nga aglugan iti S.S. Maunawili, linaglagipna nga isu ni Mariano Galinato- ti maikadua a kinataona. Idi damdamo, narigat para kenkuana, ngem masapul nga usarenna dayta a nagan tapno makadanon iti Hawaii.
 

Maysa a nakalalagip a pasamak iti ipapanna iti Hawaii idi nagkalugananda iti barko nga S.S. Maunawili ti gayyemna, maysa met laeng a sakada, -ni Emigdio Davalos.
 

Apaman a nakasalanglad ti barko iti Hawaii, nagsardengda iti Kahului Harbor iti Maui tapno maidissaag ti sumagmamano a sakada sakbay a nagluas a nagturong iti Hilo, Hawaii [Big Island]. Iti Hilo, naikkanda ti gundaway a mangpili iti plantasion a mabalinda a pakadestinoan ken pagtrabahoan.
 

Pinili ni Vicente ti mapan idiay Lanai tapno mangged iti Dole Company para iti sueldo a 50 cents iti tunggal oras. Nagparaspas/nagdalus iti ruot ni Vicente iti kapinyaan, ngem agingga laeng iti uppat a pulo ket lima nga aldaw. Para kenkuana, saan a maikari nga agtrabaho iti kapinyaan.
 

Adda idi kabsat ni Vicente, ni Nazario Bagoyo, nga agnaed idiay Honolulu ken agtagikua iti cafe a naawagan iti "Spic and Span Cafe." Naragsak a sinarabo ni Nazario ni Vicente tapno agtrabaho kenkuana kas katulongan ti kusina iti nakurang a maysa a tawen. Ngem iti di napakadaan a napasamak, adda naisayangkat a panagwelga ket nairaman ti produkto a kasapulan ni Nazario iti negosio, saan a nagpaut ti negosio ket kapilitan a nagserra daytoy. Ngem alisto a nakabirok ni Vicente iti trabaho, iti Navy Yard ken nagserbi iti electronic department ti Pearl Harbor iti tallo a tawen. Napan ni Nazario iti Maui tapno agtrabaho iti Pioneer Mill ti Lahaina.
 

Kailiw ni Vicente ti nabati a pamiliana, nagdesision ngarud daytoy a nagawid iti Filipinas idi Setiembre 1949.
 

Manangipateg unay a kabsat ni Nazario Bagoyo, dinamagna ken ni Vicente no kayatna ti agsubli iti Hawaii tapno maipilana ti petisionna. Kasla di kayat ni Vicente ti agsubli iti Hawaii ngem imbagana ken ni Nazario nga ituloyna ti petision nga ipilana. "Panagkunak, plano ni Apo Dios amin dagitoy," kuna ni Vicente.
 

Bayat ti kaadda ni Vicente idiay Filipinas, simrek iti politika. Nagpaidasig a kas konsehal ket nangabak. Ambision pay idi ni Vicente ti agpaidasig a kas mayor ken gobernador iti Ilocos Sur. Kuna ni Rosa nga adu ti pagdiperensiaan ti politika ti Hawaii ken iti Filipinas. Inlawlawagna a masapul nga agresiboka a makikameng iti maysa a partido. No agkitakitka, bunganga ti paltog, harassment ken posible a patay ti pagtungpalan. 

Kuna ni Rosa a napasamak amin dagitoy kadagiti Bagoyo's. Iti kina-relihiosa ni Rosa, kanayon idi nga agkararag tapno mailiklik ti pamiliana iti ania man a dakes a mapasamak. Di mabayag, nakombinsir ni Rosa ni Vicente nga isardengnan ti politika. Kinapudnona, simrekda pay a dua iti dakkel a simbaan ti San Vicente tapno agkararag para iti kinatalged ti pamilia. Inako ni Vicente a kalpasan a pimmanawda iti simbaan, nakarikna iti bang-ar ti kararua, kinatalged ken kappia iti panunot ket nakasagana daytoy a mangrugi manen- ngem saannan a prayoridad ti politika.
 

Idi Hulio 27, 1966, nagsubli iti Hawaii, nagyaman iti kabsatna gapu iti panangpetisionna kenkuana. Nagtrabaho ngarud iti Kaanapali Beach Hotel, Food Beverage Department. Nagserbi pay a Maintenance Supervisor iti nasurok a sangapulo ket maysa a tawen. Innalana ti nasapa a panagretiro iti trabaho idi 1978.
 

Ni Vicente ti pundador ti Saranay Organization- maysa a grupo a tumulong kadagiti mismo a miembrona pakaseknan ti panagminatayan. Kameng pay iti United Santanian Organization of Maui, Lanai ken Molokai.
 

Iti panangrambak da Vicente ken Rosa ti maika-69 nga anibersario ti kallaysada, linagip dagiti agasawa ti koneksion ti petsa ti anibersario iti kallaysada ken boluntario nga inestoriada ti pakasaritaan ti ayan-ayatda. Kunada nga adda idi sabali a babai nga agkursunada ken ni Vicente, ngem ni Rosa ti intungpalna. Segun kadagitoy nga agasawa, adda kabsat daytoy a babai a nalastog. Kabalinan ti kabsat daytoy a babai a dadaelen ti relasionda ken ni Rosa, ngem saan ketdi a nagballigi ti panggep dayta a kabsat ti babai iti panggepna.


Kas met iti ina ni Vicente ni Rosa, makaguyugoy ken nagaget iti trabaho. Gapu iti dayta, saan a nagpammayang a nagpasiar ken nagdaton ni Vicente iti sangnguanan ti ina ni Rosa. Tapno mapasingkedan ti relasionda, immannugot ngarud a nakikallaysa ni Rosa ken ni Vicente. Nagkasar ngarud da Vicente ken Rosa iti maysa a hues idi Setiembre 18, 1937. Ngem gapu iti kina-relihiosa ni Rosa, kiniddawna ken ni Vicente nga agkasarda iti simbaan. Napasamak ti panaglantip ti puso dagitoy dua iti simbaan idi Nobiembre 18, 1937 iti St. Catherine Church ti Santa, Ilocos Sur.


Naparaburan dagiti ag-Bagoyo iti lima nga annak:
 Ni Rosalia Lozano, inunaan. Nayasawa ken ni Leonardo Lozano. Maysa a maestra ni Rosalia iti Filipinas. Nagtrabaho daytoy iti Party Pantry. Uppat ti annakda.


Maysa met a maestra ti maikadua a balasangna, ni Leticia Enriques. Retirado iti nagtrabahuanna a Duty Free. Maysa ti anakda.
 

Ni Rogelio Bagoyo, ti maikatlo. Nagadal daytoy iti Business Administration iti Unibersidad ti Santo Tomas. Nagtrabaho iti Maui Chemical and Paper Products, Co. Nayasawa ken ni Ofelia, retirado a sekretaria ti Maui Police Station. Tallo dagiti annakda a babbai.
 

Ni Estrella Cabatic, maikapat ket nayasawa ken ni Rudy Cabatic, maysa a Maui County Mechanic. Nagadal ni Estrella iti General Office ti Maui Community College. Agtrabaho iti Homemaid Bakery. Dua ti annakda a bin-g a babbai.
 

Ni Vince Bagoyo, Jr., ti inaudi. Nagturpos iti Chaminade College idiay San Diego State ken Long Beach. Naawatna ti Masters in Public Policy and Administration. Nailayon a konsehal ti Maui ken nayasawa ken ni Jennifer, maysa a nurse iti Maui Memorial Medical Center. Tallo ti annakda.
 

Ti balakad ni Vicente kadagiti ubbing ken agtutubo: "Panagayat, respeto ken dayawen ti Dios. Saan nga agaramat iti maipawil a droga gapu ta itundanaka iti dakes." 


Kadagiti nataengan kunana: "Ammuen ken ayaten ti Dios. Agpasensia, agpakumbaba ken mamakawan. Laglagipen, ti Dios, mamakawan. Isu't kasayaatan a hues. Tulongan dagiti awanan. Agnanayon a mannakaawat ken ayaten dagiti assawayo."