Nasursurona nga Impateg ken Inayat

[Nabulod ti ladawan a nausar]

 

Kuna ni Veronica kadagiti kapatadanna, "Agiinnayat, agserbi iti Dios iti amin a kapasidad ken tulongan dagiti makasapul ti tulong."

Kadagiti agtutubo kunana: "Inkayo iti eskuela, agbasa a naimbag. Agsakdukayo iti kinasirib. Ti edukasion ti kakaisuna ken kapintasan a maawatyo."

-----

KADUA ni Catalino Cachola dagiti dua a gagayyemna, da: Francisco Cabrera ken Mateo Pascua a nagpa-Hawaii idi 1931. Nagrubbuat dagitoy iti pantalan ti Salomague, Cabugao, Ilocos Sur.

Asino ni Catalino Cachola?

Nayanak ni Catalino Cacho Cachola idi Marso 22, 1913 iti Dasay, Narvacan, Ilocos Sur.

Nanumo laeng a mannalon ni Catalino ken ti pamilia a dimmakkelanna. Ti kaasi ken pannarabay ti Dios ti kanayon nga idawdawat ti pamilia no kasta a mangrugi ti panagraep ken panagmula tapno adda napintas nga ibunga ken apitenda kadagiti nagbannoganda.

Ngamin no dumteng ti bagyo wenno natutudo a tiempo, alisto la a malayus wenno magabut dagiti raep a banag a mangparigat pay iti kasasaad ti panagbiagda. Ket kas ken ni Catalino a nangato ti arapaapna, pinilina ti napan nakigasanggasat idiay Hawaii a kasukat ti nam-ay ken naraniag a masakbayan ti pamiliana.

Iti Hawaii...

Simmangpet ni Catalino ken dagiti kaduana a lallaki iti teritorio ti Hawaii idi 1931. Diretso a naidestino ni Catalino iti kaunasan ti Hamakua Mill Company idiay Big Island. Ket kalpasan ti tallo a tawen iti trabaho, nayallatiw ni Catalino iti Kaiwiki Sugar Company, iti met la Big Island. Nagtrabaho ditoy iti lima a tawen.

Iti immuna a tallo a tawen a kaadda ni Catalino iti Big Island, saanna unay narikna ti rigat ngem narigatan ti kanayon a panagtudtudo iti isla. Natutudo ti sumagmamano a lugar iti Big Island kadagidi a panawen. Kanayonna nga estoriaen ken ni baketna a naim-imbag pay a saan nga itugot ti kanen a balon ngem ti makalipat iti kapote a paglinongna nga agtrabaho.

Idi tawen 1940, kinayat ni Catalino ti immallatiw iti Hawaiian Commercial and Sugar Company [HS&S] idiay Puunene, isla ti Maui.

Naipan ngarud ni Catalino iti Camp 2, idiay Spreckelsville. Ti trabahona: cane cutter, mule man ken idi agangay, tumulong iti cane harvesting machine.

Idi 1946, nagbalin ni Catalino a cultivation contractor. Nagretiro iti HC &S idi 1975 iti trabahona a weed controller.

Nagserbi pay ni Catalino iti Maui Volunteers a kas private ti Company K, 3rd Batallion, 1st Regiment, Spreckelsville. Daytoy a serbisio ti nakagun-odan ni Catalino iti Volunteer Service Ribbon idi Hulio 4, 1945. Ti Maui Volunteers ket forerunner ti Hawaii National Guard [HNG].

Taldiap: Da Catalino ken Veronica

Nagbakasion ni Catalino idiay Filipinas idi tawen 1970 tapno mapan agbirok iti asawaenna. Iti ili ti Dasay, Narvacan a naggapuan ken dimmakkelanna, naam-ammo ni Catalino ni Veronica Cadavis.

Dimmakkel ni Veronica iti Santa, Ilocos Sur, nalatak nga ili nga agab-abel kadagiti napipintas nga ules ken blanket, aglaglaga ken agar-aramid ken agpanday ti buneng.

Gapu ta saan pay unay nga agam-ammo da Catalino ken Veronica idi, dagiti nataengan ti agsumbangir a partido ti nagplano iti kallaysa dagiti dua. Isuda pay ti nagurnos iti "danon."

Gapu iti dakkel a nagbaetan ti edadda, arinkedkeden ni Veronica idi a makikallaysa ken ni Catalino. Ngem awan ti nabalinan ni Veronica no di nagtulnog iti pagayatan dagiti dadakkelna.

Alisto dagiti aldaw a naglabas, alisto met a naibus ti bakasion ni Catalino. Idiay Manila ti nagkasaran dagiti dua. Ngem sakbay ti kasar, dua a simbaan ti napananda tapno mapalubosanda nga agkasar.

Saan a pinatgan ti padi iti immuna a simbaan a napananda Catalino ken Veronica a pagkasaran. Ngamin idi saludsoden ti padi ken ni Veronica no pudno met la nga ay-ayatenna ni Catalino, insungbatna iti padi ti kastoy: "Nagtulnogak laeng iti pagayatan dagiti dadakkelko." Ket gapu ti dayta a sungbatna, pinagkedkedan ti padi a pagkasaren ida.

Kalpasan dayta, nagbirokda iti sabali a simbaan. Awan ti adu a saludsod ti padi iti dayta a simbaan kada Catalino ken Veronica. Kinasar ti padi da Catalino ken Veronica idi Disiembre 2, 1970. Kalpasan ti dua nga aldaw, nagsubli ni Catalino iti Hawaii.

Idi Hunio 1971, nagpa-Hawaii metten ni Veronica. Nagnaed dagiti agasawa iti 10th Increment iti Kahului, Maui.

Nagtrabaho ni Veronica iti Maui Pineapple Cannery a kas trimmer, ngem di nagbayag gapu ta masapul nga agtagibalay ken asikasuenna dagiti annakda ta ubbingda unay a mapanawanna no mapan agtrabaho.

Idi tawen 1974, nagsubli met la a nagtrabaho. Iti daytoy a gundaway, iti HC &S. Ti trabahona: agmula, weed control ken agpasayak iti danum kadagiti mula. Napadasan pay ni Veronica ti nag-part-time job iti hotel ken iti Howard Nursery. Nagretiro iti trabaho idi 2006.

Kaay-ayo ni Catalino ti agay-ayam ti Sakura, gardening ken agluto. Masansan nga isu ti agbalin a head chef kadagiti punsionan iti Old Puunene Filipino Clubhouse. Paborito a lutoen ni Catalino ti igado, adobo ken tempura.

Pimmusay ni Catalino idi Nobiembre 1999.

Rinikna unay ni Veronica ti pannakapukawna ken ni Catalino. Inako ni Veronica a nasursurona nga inayat ken impateg ni Catalino uray no dakkel ti nagbaetan iti edadda. Dina ketdi malipatan dagiti sao ti dadduma no daytoy ket angaw wenno saludsodda kenkuana, "Isu kadi ti tatangmo wenno lolo dagiti annakmo?" Ngem saan nga inkankano ni Veronica dagitoy. Imbaga ketdi ni Veronica ti kinapudno. Naimbag nga asawa ken ama ni Catalino kadakuada.

Dagiti bunga

Tallo ti nagbalin a bunga ti ayan-ayatda Catalino ken Veronica, karaman ditoy dagiti appokkoda.

Ni Joanna ti inauna, nayanak idi 1972. Nagtrabaho iti Maui Memorial Medical Center iti Human Services Department. Maysa ti anakna, ni Sierra.

Maikadua ni Karen Caldito, nayanak idi 1973. Nayasawa ken ni Chad Caldito. Nagtrabaho iti Maui Memorial Medical Center a kas ward clerk. Tallo ti annakna, da Jared ken Jordan Kekino ken Lehiwa.

Inaudi ni Randall Cachola, nayanak idi 1980. Nagtrabaho iti Joe's Upholstery. Maysa ti anakna, ni Kyler.

Kuna ni Veronica kadagiti kapatadanna, "Agiinnayat, agserbi iti Dios iti amin a kapasidad ken tulongan dagiti makasapul ti tulong."

Kadagiti agtutubo kunana: "Inkayo iti eskuela, agbasa a naimbag. Agsakdukayo iti kinasirib. Ti edukasion ti kakaisuna ken kapintasan a maawatyo."

Ipapilit ni Veronica a kasapulan unay ti pammati ken kararag. Saan a lipatan ti agyaman iti Apo gapu ta isu ti puon ken naggapuan ti amin.

Saan a maliwayan ken kanayon a makipaset ni Veronica kadagiti aktibidad iti Christ the King Church ken agserbi pay a kas Eucharistic minister, choir ken tumulong nga agdalus iti simbaan. Kameng pay iti prayer group- ti gagemna ket ikasaba ti Naimbag a Damag.*

.

.

.

.

.

NASURSURONA NGA IMPATEG KEN INAYAT

Rudy Ram. Rumbaoa

ammuenpaydaytoysakada.blogspot.com

[nabulod ti ladawan a nausar]

Nasursurona nga Impateg ken Inayat

[Nabulod laeng ti ladawan a naaramat iti salaysay. Maysa a buya dagiti Sakada a nagilugan kadagiti naputed nga unas iti trak]

 NASURSURONA NGA IMPATEG KEN INAYAT
ni Rudy Ram. Rumbaoa

KADUA ni Catalino Cachola dagiti dua a gayyemna, da Francisco Cabrera ken Mateo Pascua a nagpa-Hawaii idi 1931. Nagrubbuat dagiti tallo iti Puerto ti Salomague, Cabugao, Ilocos Sur.

Asino ni Catalino Cachola?
-Nayanak ni Catalino Cacho Cachola idi Marso 22, 1913, iti Dasay, Narvacan, Ilocos Sur.

Anak ti maysa a nanumo a mannalon ni Catalino. Sakbay a mangrugi iti panagraep wenno panagmula, idawdawat idi ti pamilia ni Catalino a tarabayen ken ipaay ti kaasi ti Dios kadakuada tapno adda napintas nga ibunga ken apitenda iti nagbannoganda.

Malagip ngamin a no dumteng ti kalamidad a kas iti natutudo a paniempo wenno bagyo, alisto a malayus, matinep ti danum wenno magabut dagiti raep a mulada; banag a mangparigat pay iti kasaad ti panagbiagda. Ket kas ken Catalino a nangato ti arapaapna, pinilina ti napan nakidaksanggasat iti Hawaii tapno maipaayanna ti pamilia a pinanawanna iti naranraniag a masakbayan.

Iti Kaadda ni Catalino iti Hawaii...
-Simmangpet ni Catalino a kaduana ti dua a gagayyemna iti teritorio ti Hawaii idi 1931 [saan pay idi a nagbalin nga estado ti Estados Unidos ti Hawaii agingga iti tawen 1959]. Iti kaunasan ti Hamakua Mill Company ti destino ni Catalino, iti Big Island. Kalpasan iti tallo a tawen ti trabaho, nayallatiw ni Catalino iti Kaiwiki Sugar Company, iti met la isla ti Big island. Nagtrabaho iti lima a tawen.

Saan unay a narikna ni Catalino ti rigat iti kaunasan iti umuna a tallo a tawen a kaaddana iti Big Island gapu ngata ta naundoren iti daytoy a klase ti trabaho. Ngem nariknana ti rigat no kanayon a natutudo iti isla, ta natutudo iti sumagmamano a lugar ti Big Island kadagidi a panawen a kaaddana sadiay. Kanayon pay idi nga estoriaen ni Catalino ken ni baketna ti rigat ti trabahona iti isla. Kunana, "naim-imbag pay a malipatan nga itugot ti balon a kanen ngem iti pannakalipat iti kapote a paglinong no sumalog iti trabaho..."

Idi tawen 1940, immalatiw ni Catalino iti kabangibang nga isla ti Big Island, ti Maui. Nagtrabaho iti Hawaiian Commercial and Sugar Company [HC & S].

Naibalay ni Catalino iti Camp 2 iti Spreckelsville. Nagtrabaho a kas cane cutter, mule man ken idi agangay, timmulong iti cane harvesting machine. Idi 1946, nagbalin a cultivation contractor. Nagretiro ni Catalino iti HC & S idi tawen 1975 iti trabahona a weed controller.

Nagserbi pay ni Catalino iti Maui Volunteers a kas private ti Company K, 3rd Batallion, 1st Regiment, Spreckelsville. Daytoy a serbisio iti nakagun-odanna iti Volunteer Service Ribbon idi Hulio 4, 1945. Ti Maui Volunteers ket forerunner ti Hawaii National Guard [HNG].

Taldiap: Ti Ayan-ayat da Catalino ken Veronica
-Gapu ta batsilier pay la ni Catalino idi, nagawid iti Filipinas idi 1970 tapno agbirok iti asawaenna. Naam-ammo ngarud ni Catalino ni Veronica Cadavis iti ili ti Dasay, Narvacan, Ilocos Sur, a nakayakanakn ken dimmakkelanna.

Dimmakkel ni Veronica iti Santa, Ilocos Sur- maysa a nalatak nga ili nga agab-abel kadagiti napipintas nga ules ken blanket wenno kumot, aglaglaga, ken agar-aramid ken agpanpanday kadagiti buneng a tagilako.

Saan pay unay nga am-ammo ni Catalino ni Veronica idi, dagiti laeng agsumbangir a partido ti nagpapatang ken nagplano iti panagkallaysa dagiti dua. Isuda pay nangurnos iti makuna a "danon." Gapu ta nataenganen bassit ni Catalino, arinkedkeden ni Veronica a makikallaysa iti baro. Ngem ti pagayatan dagiti dadakkelna ti nasurot.

Arigna a kasla angin a limmabas iti kaalisto ti bakasion ni Catalino. Iti Manila ti nagkasaran dagiti dua. Ngem sakbay ti kasar, dua a simbaan ti napananda tapno mapalubosanda nga agkallyasa. Saan a pinatgan ti padi iti immuna a simbaan a napananda. Idi ngamin saludsoden ti padi ken ni Veronica no pudno met la nga ay-ayatenna ni Catalino, kastoy ketdi ti insungbatna iti padi: "Nagtulnogak laeng iti pagayatan dagiti dadakkelko." Ket gapu iti dayta a sungbat ni Veronica, nagkedked ti padi kasaren ida.

Gapu ta napaayda, nagsapulda iti sabali a simbaan. Ket idi nakabirokda, awan ti adu a saludsod ti padi kada Catalino ken Veronica. Kinasar ngarud ti padi ida idi Disiembre 2, 1970. Kalpasan ti dua nga aldaw, nagsubli ni Catalino iti Hawaii.

Di nagbayag, simmaruno ni Veronica a nagpa-Hawaii idi Hunio 1971. Nagnaed dagiti agasawa iti 10th Increment iti Kahului, Maui.

Nagtrabaho ni Veronica iti Maui Pineapple Cannery a kas trimmer. Saan a nagbayag iti trabaho gapu ta masapu nga agtagibalay ken asikasuenna dagiti annakda ta ubbingda pay a mapanawan no mapan agtrabaho.

Nagsubli met laeng iti trabaho ni Veronica idi tawen 1974. Iti HC & S ti simrekanna a kas agmula, weed control ken agpasayak iti danum kadagiti mula. Napadasan pay ni Veronica iti nag-part-time job iti hotel ken iti Howard Nursery. Nagretiro iti trabaho idi 2006.

Iti biang ni Catalino, kaay-ayona iti agay-ayam ti Sakura, ag-gardening ken agluto. Ket no dadduma, mapusgan daytoy nga agbalin a chief chef kadagiti punsionan a pakaawisanna a kas iti Old Puunene Filipino Clubhouse. Paborito a lutoen ni catalino ti igado, adobo ken tempura.

Pimmusay ni Catalino idi Nobiembre 1999.

Iti pannakapukaw ni Veronica ken Catalino, riniknana unay. Impudno ni Veronica a nasursurona nga inayat ken impateg ni Catalino iti laksid a dakkel ti baet ti tawenda. Dina ketdi malipatan ti sao ti dadduma kenkuana, ken dina ammo no daytoy ket angawda laeng wenno saludsodda kenkuana a nagkuna, "Isu kadi ti tatangmo wenno lolo dagiti annakmo?" Ngem saan a dayta ti mangpugsati iti nairut a panagayatna ken Catalino. Dina inkankano dagitoy ta ammona nga apalda laeng kenkuana gapu iti kinaimbag nga asawa ken ama ni Catalino kadagiti annakda.

Dagiti Bunga...
-Tallo ti bunga ti ayan-ayatda Catalino ken Veronica:

Ni Joanna ti inauna, nayanak idi 1972. Agtrabaho iti Human Services Departmet ti Maui Memorial Medical Center. Maysa ti anakna, ni Sierra.

Ni Karen Caldito ti maikadua, nayanak idi 1973. Nayasawa ken Chad Caldito. Agtrabaho a kas ward clerk ti Maui Maemorial Medical Center. Tallo met ti annakda: da Jared, Jordan Kekino ken Lehiwa.

Inaudi ni Randall Cachola, nayanak idi 1980. Agtrabaho iti Joe's Upholstery ken maysa ti anakna, ni Kyler.

Kuna ni Veronica kadagiti kapatadana: "Agiinnayat, agserbi iti Dios iti amin a kapasidad ken tulongan dagiti makasapul iti tulong..." Kadagiti agtutubo kunana: "Inkayo iti eskuela ket agbasakayo a naimbag. Agsakdu iti kinasirib ta ti edukasion ti kakaisuna ken kapintasan a maawatyo a di matakaw ti sabali..."

Para ken Veronica, saan a tubeng iti kinabaketna no aktibidad iti simbaan ti pagsasaritaan. Mapan latta makipaset ta isu ti ragsakna kadagiti aktibidad ti Christ the King Church. Ken no dadduma, agserbi pay a kas Eucharistic Minister, wenno choir ken tumulong nga agdalus iti uneg ken ruar ti simbaan. Kameng oay iti maysa a prayer group- ta para ken Veronica, gagemna ti mangikasaba ti Naimbag a Damag.

Ayat ken Sakripisio ti Nagpuonan ti Pamilia ni Mateo Pascua iti Hawaii

AYAT KEN SAKRIPISIO TI NAGPUONAN TI PAMILIA NI MATEO PASCUA ITI HAWAII
ni Rudy Ram. Rumbaoa

Intedda kaniak ti kapintasan nga edukasion. Impakita ken insungsongda ti napintas a pagulidanan babaen iti inda panagtrabaho. Ti trabahoda ti nangted iti impluensia kaniak tapno surotek ti tugot nga inaramidda ket aramidek met ita iti bukodko a pamilia. Saanda a nagsuko iti trabaho a mano-mano...

NAYANAK ni Mateo Pascua idi Setiembre 28, 1914 iti Dasay, Narvacan, Ilocos Sur. Daksanggasat ta pimmusay dagiti nagannak ni Mateo idi awan pay ti nakemna. Ket babaen iti panangaywan ti pamilia ni angkelna Ponciano Garces, dimmakkel ni Mateo a natured ken napnoan sirib. Maibilang ni Ponciano kas maysa nga "old timer" gapu ta napan iti Hawaii idi tawen 1930's tapno agtrabaho iti plantasion ti kapinyaan ken kaunasan.

Ket gapu ta nabayagen ni Ponciano iti Hawaii, inesponsoranna ni Mateo Pascua tapno makapan met iti Hawaii. Simmangpet ni Mateo iti Hawaii idi 1938 a kaduana ti sumagmamano kadagiti gagayyemna kas ken ni Catalino Cachola [pimmusayen] ken Francisco Cabrera.

Nagluas da Mateo, Catalino ken Francisco iti Puerto ti Salomague, Cabugao, Ilocos Sur. Bayat ti panaglayagda nga agturong iti Hawaii, nagsakit ni Mateo ngem saan a nagbayag dayta a dagensenna. Simmangladda nga immuna iti isla ti Oahu sakbay a nagturong ni Mateo ken ni angkelna Ponciano nga adda idin iti Maui.

Saan a dagus a nagtrabaho ni Mateo iti plantasion; ketdi, simrek daytoy nga immuna kas Nurse Aide iti Kula Sanatorium- maawagan pay iti Kula Hospital. Nalatak idi ti Kula Hospital kas awagna a "Kula San." Ti Kula San ket lugar a rehabilitasion para kadagiti pasiente nga agsakit iti tuberculosis wenno TB. Maibalay dagiti pasiente ditoy agingga a malainganda iti nasao a sakit. Idi bimtak ti Maikadua a Gubat iti Sangalubongan, nailista ti nagan ni Mateo tapno mairaman nga agserbi iti gubat. Ngem gapu iti problema ti salun-at, saan a nakapasa iti physical examination. Nagtrabaho ngarud iti Kula San manipud 1938 agingga iti 1946.

Idi 1946, nagdesision ni Mateo nga agsapul iti sabali a trabaho. Nagpresentar nga agtrabaho iti HC & S Company ti Puunene ket naawat kas truck operator wenno driver. Nagtalinaed iti dayta a trabaho agingga a nagretiro idi agtawenen iti 65.

Ti bakasion ni Mateo iti Filipinas
-Idi Disiembre 1966, nagdesision ni Mateo a napan nagbakasion iti Filipinas idi agtawenen daytoy iti 52. Maysa a bulan a bakasion ti kiniddawna tapno mapan agkasar. Iti kaadda ni Mateo iti bukodna nga ili, adda maysa a napintas a balasang nga agnagan iti Adeline Valdez. Adda idi kasinsin ni Adeline nga agnaed iti Maui; ket dayta a kasinsinna ti nagbalin nga instrumento iti panagam-ammo da Mateo ken Adeline. Ginuyugoyna ni Mateo a kaam-ammona ti kasinsinna a ni Adeline tapno kitaenna iti personal ken no mabalinna nga asawaen. Napasamak ngarud a kasta. Para ken ni Mateo, maysa a gameng a rumbeng nga ipateg ni Adeline. Awan duadua iti panunot ni Mateo a nasarakannan ti agbalin a kapisi ti pusona.

Kadagidi a tiempo, nalaka pay laeng ti agipila iti petition papers para iti asawa a mapan iti Hawaii. Ket uray pay idi sakbay a nagkallaysa da Mateo ken Adeline, ipagpagnan ni Mateo dagiti papeles ni Adeline. Iti kaadda ni Mateo iti Filipinas, naungpotna ti naited kenkuana a bakasion. Nagkallaysa ngarud dagiti dua iti Manila idi Enero 3, 1967. Nagsubli met ni Mateo iti Hawaii idi Enero 10, 1967, makalawas kalpasan ti kasar. Gapu ta kaaduanna iti papeles ti naitrabahon idi sakbay ti kallaysa, simmaruno ni Adeline ken ni Mateo iti Hawaii dua a lawas kalpasan ti kasar.

Ti kaadda ni Adeline iti Maui
-Malagip ni Adeline idi damona ti simmangpet iti Maui idi 1967, nagyanda ken ni Mateo iti Kampo 1, iti Sprecklesville nga asideg iti Paia.

Kompleto ti kampo: adda tiangge, pagsinean ken dadduma pay a negosio ken serbisio. Kalpasan ti makatawen, immakar da Mateo ken Adeline iti Alabama Camp a masarakan iti Puunene Mill. Adda dibision ti balay a nagyananda ken agupada iti $20 iti kada bulan karamanen ti danum nga usarenda.

Adu dagiti nagbalin nga aktibidades iti kampo kas iti punsionan ken uray pay ti pallot. No saan, agpartida iti baboy, manok ken kalding iti bukodda nga inaladan. Berde ti aglawlaw ta makita dagiti mula a natnateng iti tunggal pagtaengan ti kampo. Agririnnanud ken agpipinnadigo dagiti ka-kampoanda, adda mangted iti nateng wenno prutas.

Malagip pay ni Adeline a napan nangan iti Sam Sato's, nag-shopping iti Maui Shokai Store, ken nagbuya ti sine iti Puunene Theater.

"Naragsak dagidi nga aldaw," kuna ni Adeline. Nagtrabaho ni Adeline iti Maui Pine Cannery kas superbisora agingga a nagretiro idi tawen 2002.

Inlawlawag ni Adeline nga inawatna ti pannakikallaysana ken ni Mateo idi tawen 1967 ta dakkel a sakripisio iti biangna. Kayatna a maragpat ken magun-od ti arapaapna a makapan iti Hawaii tapno sadiay a makigasanggasat para iti napintas a masakbayan ken pagimbagan ti pamiliana nangruna kadagiti kakabsatna. Awan ngatan ti kapintasan a napasamak iti biagna no di ti papapanna iti Hawaii kas asawa ni Mateo.

Bunga ti sakripisio
-Nagbunga ti dardarepdep ti ayat ken pammateg, naparaburanda Mateo ken Adeline iti maysa nga anak- ni Madeline Pascua Ater.

Nagturpos ni Madeline iti Oregon State University iti degree in Pharmacy. Nayasawa ken ni Curt Ater, maysa met laeng a parmasista. Adda anakda, ni Samantha ken agnaed dagiti agasawa iti Boise, Idaho.

Kuna ni Madeline: "Dakkel a sakripisio ti inaramid dagiti nagannakko. Intedda kaniak ti kapintasan nga edukasion. Impakita ken insungsongda ti napintas a pagulidanan babaen iti inda panagtrabaho. Ti trabahoda ti nangted iti impluensia kaniak tapno surotek ti tugot nga inaramidda ket aramidek met ita iti bukodko a pamilia. Saanda a nagsuko iti trabaho a mano-mano. Dayawek pay dagiti nagannakko gapu iti sakripisioda a panangtulong iti bukodda a pamilia a nabatbati iti Filipinas tapno maipaayanda met ti napintas a masakbayanda iti Hawaii. Saan a naaramid amin dagitoy no saan a ti ayat ken sakripisio dagiti pagraemak a nagannak. Napintas ti timpuyog ti pamilia ket dayawek ta importante dayta."

Pimmusay ni Mateo idi tawen 1998.

Kaay-ayona ti mapan agpasiar idiay Mainland kas regular a panangbisita ken ni Madeline ken ti pamiliana.

Magustoan ni Adeline ti agmula wenno gardening kas paset iti inaldaw nga aktibidadna. Importante met ken ni Adeline ti kanayon nga isusuknalna iti simbaan. Miembro ti Marian Club Choir ti Christ the King Church. Saan nga imut ngem ammona nga iparabur ti tiempo ken talentona. Silulukat ti pagtaenganna para kadagiti gagayyem ken kabagianna, kangrunaanna, iti padi ti Christ the King.

Kuna ni Adeline kadagiti agtutubo: "Agadal a naimbag tapno adda naraniag a masakbayan." Iti biang dagiti nataengan kunana: "Pagtalinaeden ti kina-busy ken agwatwat iti inaldaw."*

NASURSURONA NGA IMPATEG KEN INAYAT

[Nabulod ti ladawan a naaramat. Maysa a ladawan dagidi nagkauna a Filipino Sakada iti Hawaii] KADUA ni Catalino Cachola dagiti dua a gagayyemna da: Francisco Cabrera ken Mateo Pascua a nagpa-Hawaii idi 1931. Nagrubbuat dagitoy iti pantalan ti Salomague, Cabugao, Ilocos Sur. Asino ni Catalino Cachola? Nayanak ni Catalino Cacho Cachola idi Marso 22, 1913 iti Dasay, Narvacan, Ilocos Sur. Nanumo laeng a mannalon ni Catalino ken ti pamilia a dimmakkelanna. Ti kaasi ken pannarabay ti Dios ti kanayon nga idawdawat ti pamilia no kasta a mangrugi ti panagraep ken panagmula tapno adda napintas nga ibunga ken apitenda kadagiti nagbannoganda. Ngamin no dumteng ti bagyo wenno natutudo a tiempo, alisto la a malayus wenno magabut dagiti raep a banag a mangparigat pay iti kasasaad ti panagbiagda. Ket kas ken ni Catalino a nangato ti arapaapna, pinilina ti napan nakigasanggasat idiay Hawaii a kasukat ti nam-ay ken naraniag a masakbayan ti pamiliana. Iti Hawaii... Simmangpet ni Catalino ken dagiti kaduana a lallaki iti teritorio ti Hawaii idi 1931. Diretso a naidestino ni Catalino iti kaunasan ti Hamakua Mill Company idiay Big Island. Ket kalpasan ti tallo a tawen iti trabaho, nayallatiw ni Catalino iti Kaiwiki Sugar Company, iti met la Big Island. Nagtrabaho ditoy iti lima a tawen. Iti immuna a tallo a tawen a kaadda ni Catalino iti Big Island, saanna unay narikna ti rigat ngem narigatan iti kanayon a panagtudtudo ti isla. Natutudo ti sumagmamano a lugar ti Big Island kadagidi a panawen. Kanayonna nga estoriaen ken ni baketna a naim-imbag pay a saan nga itugot ti kanen a balon ngem ti makalipat iti kapote a paglinongna nga agtrabaho. Idi tawen 1940, kinayat ni Catalino ti immallatiw iti Hawaiian Commercial and Sugar Company [HS&S] idiay Puunene, isla ti Maui. Naipan ngarud ni Catalino iti Camp 2, idiay Spreckelsville. Ti trabahona: cane cutter, mule man ken idi agangay, tumulong iti cane harvesting machine. Idi 1946, nagbalin ni Catalino a cultivation contractor. Nagretiro iti HC &S idi 1975 iti trabahona a weed controller. Nagserbi pay ni Catalino iti Maui Volunteers a kas private ti Company K, 3rd Batallion, 1st Regiment, Spreckelsville. Daytoy a serbisio ti nakagun-odan ni Catalino iti Volunteer Service Ribbon idi Hulio 4, 1945. Ti Maui Volunteers ket forerunner ti Hawaii National Guard [HNG]. Taldiap: Da Catalino ken Veronica Nagbakasion ni Catalino idiay Filipinas idi tawen 1970 tapno mapan agbirok ti asawaenna. Iti ili ti Dasay, Narvacan a naggapuan ken dimmakkelanna, naam-ammo ni Catalino ni Veronica Cadavis. Dimmakkel ni Veronica iti Santa, Ilocos Sur, nalatak nga ili nga agab-abel kadagiti napipintas nga ules ken blanket, aglaglaga ken agar-aramid ken agpanday ti buneng. Gapu ta saan pay unay nga agam-ammo idi da Catalino ken Veronica, dagiti nataengan ti agsumbangir a partidos ti nagplano iti kallaysa dagiti dua. Isuda pay ti nagurnos iti "danon." Gapu iti dakkel a nagbaetan ti edadda, arinkedkeden idi ni Veronica a makikallaysa ken ni Catalino. Ngem awan ti nabalinan ni Veronica no di nagtulnog iti pagayatan dagiti dadakkelna. Alisto dagiti aldaw a naglabas, alisto met a naibus ti bakasion ni Catalino. Idiay Manila ti nagkasaran dagiti dua. Ngem sakbay ti kasar, dua a simbaan ti napananda tapno mapalubosanda nga agkasar. Saan a pinatgan ti padi iti immuna a simbaan a napananda Catalino ken Veronica a pagkasaran. Ngamin idi saludsoden ti padi ken ni Veronica no pudno met la nga ay-ayatenna ni Catalino, insungbatna iti padi ti kastoy: "Nagtulnogak laeng iti pagayatan dagiti dadakkelko." Ket gapu ti dayta a sungbatna, pinagkedkedan ti padi a kasaren ida. Kalpasan dayta, nagbirokda iti sabali a simbaan. Awan ti adu a saludsod ti padi iti dayta a simbaan kada Catalino ken Veronica. Kinasar ti padi da Catalino ken Veronica idi Disiembre 2, 1970. Kalpasan ti dua nga aldaw, nagsubli ni Catalino iti Hawaii. Idi Hunio 1971, nagpa-Hawaii metten ni Veronica. Nagnaed dagiti agasawa iti 10th Increment iti Kahului, Maui. Nagtrabaho ni Veronica iti Maui Pineapple Cannery a kas trimmer, ngem di nagbayag gapu ta masapul nga agtagibalay ken asikasuenna dagiti annakda ta ubibingda unay a mapanawanna no mapan agtrabaho. Idi tawen 1974, nagsubli met la a nagtrabaho. Iti daytoy a gundaway, iti HC &S. Ti trabahona: agmula, weed control ken agpasayak iti danum kadagiti mula. Napadasan pay ni Veronica ti nag-part-time job iti hotel ken iti Howard Nursery. Nagretiro iti trabaho idi 2006. Kaay-ayo ni Catalino ti agay-ayam ti Sakura, gardening ken agluto. Masansan nga isu ti agbalin a head chef kadagiti punsionan iti Old Puunene Filipino Clubhouse. Paborito a lutoen ni Catalino ti igado, adobo ken tempura. Pimmusay ni Catalino idi Nobiembre 1999. Rinikna unay ni Veronica ti pannakapukawna ken ni Catalino. Inako ni Veronica a nasursurona nga inayat ken impateg ni Catalino uray no dakkel ti nagbaetan ti edadda. Dina ketdi malipatan dagiti sao ti dadduma no daytoy ket angaw wenno saludsodda kenkuana, "Isu kadi ti tatangmo wenno lolo dagiti annakmo?" Ngem saan nga inkankano ni Veronica dagitoy. Imbaga ketdi ni Veronica ti kinapudno. Naimbag nga asawa ken ama ni Catalino kadakuada. Dagiti bunga Tallo ti nagbalin a bunga ti ayan-ayatda Catalino ken Veronica, karaman ditoy dagiti appokkoda. Ni Joanna ti inauna, nayanak idi 1972. Nagtrabaho iti Maui Memorial Medical Center iti Human Services Department. Maysa ti anakna, ni Sierra. Maikadua ni Karen Caldito, nayanak idi 1973. Nayasawa ken ni Chad Caldito. Nagtrabaho iti Maui Memorial Medical Center a kas ward clerk. Tallo ti annakna, da Jared ken Jordan Kekino ken Lehiwa. Inaudi ni Randall Cachola, nayanak idi 1980. Nagtrabaho iti Joe's Upholstery. Maysa ti anakna, ni Kyler. Kuna ni Veronica kadagiti kapatadanna, "Agiinnayat, agserbi iti Dios iti amin a kapasidad ken tulongan dagiti makasapul ti tulong." Kadagiti agtutubo kunana: "Inkayo iti eskuela, agbasa a naimbag. Agsakdukayo ti kinasirib. Ti edukasion ti kakaisuna ken kapintasan a maawatyo." Ipapilit ni Veronica a kasapulan unay ti pammati ken kararag. Saan a lipatan ti agyaman iti Apo gapu ta isu ti puon ken naggapuan ti amin. Saan a maliwayan ken kanayon a makipaset ni Veronica kadagiti aktibidad ti Christ the King Church ken agserbi pay a kas Eucharistic minister, choir ken tumulong nga agdalus iti simbaan. Kameng pay iti prayer group- ti gagemna ket ikasaba ti Naimbag a Damag.* NASURSURONA NGA IMPATEG KEN INAYAT Rudy Ram. Rumbaoa Dagiti Koleksion a Daniw, Sarita, Kanta ken Dadduma Pay wwwammuenpaydaytoysakada.blogspot.com