Nasursurona nga Impateg ken Inayat

[Nabulod ti ladawan a nausar]

 

Kuna ni Veronica kadagiti kapatadanna, "Agiinnayat, agserbi iti Dios iti amin a kapasidad ken tulongan dagiti makasapul ti tulong."

Kadagiti agtutubo kunana: "Inkayo iti eskuela, agbasa a naimbag. Agsakdukayo iti kinasirib. Ti edukasion ti kakaisuna ken kapintasan a maawatyo."

-----

KADUA ni Catalino Cachola dagiti dua a gagayyemna, da: Francisco Cabrera ken Mateo Pascua a nagpa-Hawaii idi 1931. Nagrubbuat dagitoy iti pantalan ti Salomague, Cabugao, Ilocos Sur.

Asino ni Catalino Cachola?

Nayanak ni Catalino Cacho Cachola idi Marso 22, 1913 iti Dasay, Narvacan, Ilocos Sur.

Nanumo laeng a mannalon ni Catalino ken ti pamilia a dimmakkelanna. Ti kaasi ken pannarabay ti Dios ti kanayon nga idawdawat ti pamilia no kasta a mangrugi ti panagraep ken panagmula tapno adda napintas nga ibunga ken apitenda kadagiti nagbannoganda.

Ngamin no dumteng ti bagyo wenno natutudo a tiempo, alisto la a malayus wenno magabut dagiti raep a banag a mangparigat pay iti kasasaad ti panagbiagda. Ket kas ken ni Catalino a nangato ti arapaapna, pinilina ti napan nakigasanggasat idiay Hawaii a kasukat ti nam-ay ken naraniag a masakbayan ti pamiliana.

Iti Hawaii...

Simmangpet ni Catalino ken dagiti kaduana a lallaki iti teritorio ti Hawaii idi 1931. Diretso a naidestino ni Catalino iti kaunasan ti Hamakua Mill Company idiay Big Island. Ket kalpasan ti tallo a tawen iti trabaho, nayallatiw ni Catalino iti Kaiwiki Sugar Company, iti met la Big Island. Nagtrabaho ditoy iti lima a tawen.

Iti immuna a tallo a tawen a kaadda ni Catalino iti Big Island, saanna unay narikna ti rigat ngem narigatan ti kanayon a panagtudtudo iti isla. Natutudo ti sumagmamano a lugar iti Big Island kadagidi a panawen. Kanayonna nga estoriaen ken ni baketna a naim-imbag pay a saan nga itugot ti kanen a balon ngem ti makalipat iti kapote a paglinongna nga agtrabaho.

Idi tawen 1940, kinayat ni Catalino ti immallatiw iti Hawaiian Commercial and Sugar Company [HS&S] idiay Puunene, isla ti Maui.

Naipan ngarud ni Catalino iti Camp 2, idiay Spreckelsville. Ti trabahona: cane cutter, mule man ken idi agangay, tumulong iti cane harvesting machine.

Idi 1946, nagbalin ni Catalino a cultivation contractor. Nagretiro iti HC &S idi 1975 iti trabahona a weed controller.

Nagserbi pay ni Catalino iti Maui Volunteers a kas private ti Company K, 3rd Batallion, 1st Regiment, Spreckelsville. Daytoy a serbisio ti nakagun-odan ni Catalino iti Volunteer Service Ribbon idi Hulio 4, 1945. Ti Maui Volunteers ket forerunner ti Hawaii National Guard [HNG].

Taldiap: Da Catalino ken Veronica

Nagbakasion ni Catalino idiay Filipinas idi tawen 1970 tapno mapan agbirok iti asawaenna. Iti ili ti Dasay, Narvacan a naggapuan ken dimmakkelanna, naam-ammo ni Catalino ni Veronica Cadavis.

Dimmakkel ni Veronica iti Santa, Ilocos Sur, nalatak nga ili nga agab-abel kadagiti napipintas nga ules ken blanket, aglaglaga ken agar-aramid ken agpanday ti buneng.

Gapu ta saan pay unay nga agam-ammo da Catalino ken Veronica idi, dagiti nataengan ti agsumbangir a partido ti nagplano iti kallaysa dagiti dua. Isuda pay ti nagurnos iti "danon."

Gapu iti dakkel a nagbaetan ti edadda, arinkedkeden ni Veronica idi a makikallaysa ken ni Catalino. Ngem awan ti nabalinan ni Veronica no di nagtulnog iti pagayatan dagiti dadakkelna.

Alisto dagiti aldaw a naglabas, alisto met a naibus ti bakasion ni Catalino. Idiay Manila ti nagkasaran dagiti dua. Ngem sakbay ti kasar, dua a simbaan ti napananda tapno mapalubosanda nga agkasar.

Saan a pinatgan ti padi iti immuna a simbaan a napananda Catalino ken Veronica a pagkasaran. Ngamin idi saludsoden ti padi ken ni Veronica no pudno met la nga ay-ayatenna ni Catalino, insungbatna iti padi ti kastoy: "Nagtulnogak laeng iti pagayatan dagiti dadakkelko." Ket gapu ti dayta a sungbatna, pinagkedkedan ti padi a pagkasaren ida.

Kalpasan dayta, nagbirokda iti sabali a simbaan. Awan ti adu a saludsod ti padi iti dayta a simbaan kada Catalino ken Veronica. Kinasar ti padi da Catalino ken Veronica idi Disiembre 2, 1970. Kalpasan ti dua nga aldaw, nagsubli ni Catalino iti Hawaii.

Idi Hunio 1971, nagpa-Hawaii metten ni Veronica. Nagnaed dagiti agasawa iti 10th Increment iti Kahului, Maui.

Nagtrabaho ni Veronica iti Maui Pineapple Cannery a kas trimmer, ngem di nagbayag gapu ta masapul nga agtagibalay ken asikasuenna dagiti annakda ta ubbingda unay a mapanawanna no mapan agtrabaho.

Idi tawen 1974, nagsubli met la a nagtrabaho. Iti daytoy a gundaway, iti HC &S. Ti trabahona: agmula, weed control ken agpasayak iti danum kadagiti mula. Napadasan pay ni Veronica ti nag-part-time job iti hotel ken iti Howard Nursery. Nagretiro iti trabaho idi 2006.

Kaay-ayo ni Catalino ti agay-ayam ti Sakura, gardening ken agluto. Masansan nga isu ti agbalin a head chef kadagiti punsionan iti Old Puunene Filipino Clubhouse. Paborito a lutoen ni Catalino ti igado, adobo ken tempura.

Pimmusay ni Catalino idi Nobiembre 1999.

Rinikna unay ni Veronica ti pannakapukawna ken ni Catalino. Inako ni Veronica a nasursurona nga inayat ken impateg ni Catalino uray no dakkel ti nagbaetan iti edadda. Dina ketdi malipatan dagiti sao ti dadduma no daytoy ket angaw wenno saludsodda kenkuana, "Isu kadi ti tatangmo wenno lolo dagiti annakmo?" Ngem saan nga inkankano ni Veronica dagitoy. Imbaga ketdi ni Veronica ti kinapudno. Naimbag nga asawa ken ama ni Catalino kadakuada.

Dagiti bunga

Tallo ti nagbalin a bunga ti ayan-ayatda Catalino ken Veronica, karaman ditoy dagiti appokkoda.

Ni Joanna ti inauna, nayanak idi 1972. Nagtrabaho iti Maui Memorial Medical Center iti Human Services Department. Maysa ti anakna, ni Sierra.

Maikadua ni Karen Caldito, nayanak idi 1973. Nayasawa ken ni Chad Caldito. Nagtrabaho iti Maui Memorial Medical Center a kas ward clerk. Tallo ti annakna, da Jared ken Jordan Kekino ken Lehiwa.

Inaudi ni Randall Cachola, nayanak idi 1980. Nagtrabaho iti Joe's Upholstery. Maysa ti anakna, ni Kyler.

Kuna ni Veronica kadagiti kapatadanna, "Agiinnayat, agserbi iti Dios iti amin a kapasidad ken tulongan dagiti makasapul ti tulong."

Kadagiti agtutubo kunana: "Inkayo iti eskuela, agbasa a naimbag. Agsakdukayo iti kinasirib. Ti edukasion ti kakaisuna ken kapintasan a maawatyo."

Ipapilit ni Veronica a kasapulan unay ti pammati ken kararag. Saan a lipatan ti agyaman iti Apo gapu ta isu ti puon ken naggapuan ti amin.

Saan a maliwayan ken kanayon a makipaset ni Veronica kadagiti aktibidad iti Christ the King Church ken agserbi pay a kas Eucharistic minister, choir ken tumulong nga agdalus iti simbaan. Kameng pay iti prayer group- ti gagemna ket ikasaba ti Naimbag a Damag.*

.

.

.

.

.

NASURSURONA NGA IMPATEG KEN INAYAT

Rudy Ram. Rumbaoa

ammuenpaydaytoysakada.blogspot.com

[nabulod ti ladawan a nausar]

SILVESTRE PEROS, SR.: "Pateg ti Ayat ken Pannuporta Dagiti Annak"

KADAGITI annak a lallaki ken manugang a babbai, kaay-ayoda nga awagan iti "Tata." Wen, isu dayta ni Silvestre Peros, Sr.

Sakbay ti Baro a Tawen, Disiembre 31, 1916, nayanak ni Silvestre idiay Santo Domingo, Ilocos Sur. Nayasawa ken ni dati Herminia Torricer, karrubana.

Narigat ti panagbiag dagiti Peros. Agtrabaho ni Silvestre a kas maysa nga agpampanday tapno maitedna ti naan-anay a pannuporta iti pamiliana, a supusopan ti bassit a mateggedan ni Herminia nga aglako iti kumporme dita.

Idi tawen 1945, simmangpet dagiti sakada recruiters iti Filipinas manipud Hawaii tapno agala wenno agawis kadagiti ubbing ken napigsa a lallaki nga agtrabaho iti plantasion ti kaunasan ken kapinyaan.

Inawat a siraragsak ni Silvestre ti dimteng nga opurtunidad. Nagpirma iti kontrata uray ti kasukat daytoy iti panangpanawna ti ubing nga asawa ken dagiti annakna, da Greg ken Nenita.

Nagrubbuat ti barko nga S.S. Maunawili a nagluganan dagiti lallaki iti pantalan ti Salomague, Ilocos Sur, idi Enero 1946. Inesponsoran ti Hawaiian Commercial & Sugar Company ni Silvestre. Nagnaed dagitoy a lallaki iti Camp 13 idi nakasangpetda iti Maui. Kinabbalay ni Silvestre dagiti sumagmamano a sakada. Nagtrabaho ni Silvestre a kas fertilizer maintenance ken irrigation system maintenance-man agingga a nagretiro iti trabaho idi tawen 1978.

Para ken ni Silvestre, naliday ti biagna iti kampo gapu ta kailiwna unay ti nabati a pamiliana. Ket iti bulan ti Hulio 1946, napasangpeten ni Silvestre ti pamiliana iti Hawaii. Maysa ti pamilia ni Silvestre kadagiti nagindeg iti Camp 13 iti daydi a tiempo.

Idi 1950, nagdesision da Silvestre ken Herminia a nasaysayaat a lugar met laeng ti Filipinas a pagdakkelan dagiti annakda. Inyawid ngarud ni Silvestre ti sibubukel a pamiliana a nagsubli iti Filipinas. Kalpasanna, nagsubli met laeng iti Hawaii nga is-isuna.

Kadagidi a tiempo, ekspektaren met idin ni Herminia nga ipasngayna ti anakda a lalaki bayat ti kaaddana iti Filipinas. Nayanak ngarud ti maysa a nalungpo nga ubing ket pinanagananda iti Silvestre, Jr. Kinapudnona, ti ammoda idi mayanak daytoy iti barko a naglugananda a nagsubli iti Filipinas. Ngem iti Santo Domingo ti nagpasngayan ni Herminia idi Enero 3, 1951.

Manipud ubbing agingga iti agtutubo, dakkelen dagiti annakda Silvestre ken Herminia, isut' gapuna a nagdesisionda a napimpintas a maimatanganda nga agpadpada ti panagdakkel dagitoy.

Kalpasan ti siam a tawen, idi 1960, nagsubli ti sibubukel a pamiliana iti Hawaii malaksid laeng ken ni Aurea gapu ta addan asawa daytoy iti dayta a tiempo, ngem nakapan met laeng iti Hawaii kalpasan ti sumagmamano a tawen.

Iti panagsublida iti Hawaii, nagnaedda iti Camp 4. Naipasngay ti sabali pay nga anakda a lalaki, ni Jesse, idi Marso 19, 1962. Manipud kampo kuatro, immakarda iti numero 6 increment gapu ta mannarimaan idin a rebrebbaen ti HC & S ti nasao a kampo.

Naragsak ni Silvestre iti panagtitipon ken panagguummongda nga aggagayyem iti old Kahului Shopping Center. Agay-ayamda iti baraha, checkers ken hanafuda iti sirok ti kayo ti monkeypod.

Kaay-ayo pay ni Silvestre ti agatendar iti "biangan" [cockfight] a kaduana ti gayyemna, ti Dios-ti-aluadna Mr. Jesus Tesoro, maysa met laeng a sakada. Dagitoy nga aktibidad ti pangibusanna ti orasna. Sabali laeng ti talento ni Silvestre nga agpukis. Kaaduanna, isu ti mamukis ti buok dagiti gagayyemna.

Agpada a manangipateg ken managayat a nagannak da Silvestre ken Herminia.

Iti naminsan, adda nakakita ken ni Herminia a naggapu iti swap meet a bitbitna ti bay-ong ti nagduduma a prutas, nateng, kappi/rasa ken ikan. Magustoan ni Herminia ti mapan agparut ti ruot ken agdalus iti lawlaw ti pagtaengan dagiti annakna. "Napintas a watwat ti bagi," kunana.

Naparaburan da Silvestre ken Herminia iti innem a community-minded ken church-oriented nga annak:

*Ni Aurea Tagorda ti inauna. Nayasawa iti Dios-ti-aluadna a Reynante Tagorda. Maysa a retirado a Medical Records employee iti Hale Makua. Aktibo kadagiti sumagmamano a Filipino Community Clubs. Lima ti annakda kadaydi nagawan nga asawana. Isuda: Vic [Joanne], Gene, Leilani [Marcus] Badley, Robert [Mary Jane], Richard [Carolyn], ken 13 ti appokoda.

*Maikadua ni Nenita. Retirado a cook iti Hale Makua ken nayasawa ken ni Rogelio Evangelista, retirado nga empliado ti Hawaiian Telephone Company. Agpadada nga aktibo iti Veterans Activities kasta met iti Filipino clubs ken iti Good Sheperd Church. Maysa ti anakda, ni Edward [Sannah, ken dua ti appokoda.

*Ni Greg ti maikatlo. Retirado a Police Lieutenant, nayasawa ken ni Petra Domingo, retirado iti Maui County Housing Specialist. Aktibo dagitoy iti Maui ken Statewide Filipino Clubs, kasta met iti Christ the King Church kas lector, Eucharistic Minister ken Baptism Preparation. Agpada nga ahente dagitoy iti Real Estate para iti Peros Realty. Tallo ti annakda: ni Gregory "Jay" [Lorelle], Peggy ken Pamela. Dua ti appokoda.

*Ni James, ti maikapat. Maysa a mail-carrier, nayasawa ken ni dati Prescilla Paet, maysa a nurse. Kaay-ayoda ti makipaset kadagiti aktibidad ti komunidad kas iti panagserbi iti simbaan, ti St. Anne idiay Waihe'e. Dua dagiti annakda: Jason [Cecilia] ken Melissa. Dua dagiti appokoda.

*Ti maikalima isu daydi Dios-ti-aluadna a Sylvester, Jr., maysa a Realtor, nayasawa ken ni dati Lucy Cabalo, retirado a mangisursuro. Karamanda Sylvester ken Lucy kadagiti Filipino Community Clubs, MEO, kasta met iti simbaan mainaig iti kina-ministro ti Christ the King Church, Finance, Baptism Preparation ken Grief Support Ministry. Ni Sylvester Jr., ti agtagikua iti Peros Realty Company. Dua ti annakda, Lianne [Mike] Peros-Busch ken Sherman Luke.

*Ni Jesse ti inaudi, maysa nga Horizon Air System Analyst, nayasawa ken ni Anne Setera, maysa nga Application Specialist for Financial Aid iti Clark College idiay Vancouver, Washington. Pasetda iti Little League group ti anakda. Katekistada iti St. John Evangelist Church idiay Vancouver.

Maysa ti anakda, ni Zachary.

Balakad ni Tata Silvestre idi kadagiti ubbing ken agtutubo: "Mapan agbasa iti eskuela, gun-oden ti panagadal para ti nasaysayaat a panagbiag. No awan ti adal, awan napintas a biag."

Kadagiti nataengan kunana: "Makitipon kadagiti pada a nataengan, agpinnadamag, agiinnistoria, agay-ayam iti baraha, sakura ken checkers. Agtalinaed a naragsak."

Nagdennada Tata ken Nana iti agarup 68 a tawen. Kuna dagiti annakda: "Bigbigenmi ti pateg ti ayat ken pannuportada kadagiti annak, appoko ken appoko ti tuod."

.

.

.

.

.

SILVESTRE PEROS, SR.: "Pateg ti Ayat ken Pannuporta Dagiti Annak"

Rudy Ram. Rumbaoa

ammuenpaydaytoysakada.blogspot.com

[nabulod ti ladawan a nausar]

RICARDO CASIO: Isla ti Paraiso, Baro a Biag Kenkuana

[Kaabay ni Ricardo Casio ti winning machine
iti panagay-ayamna idiay Las Vegas]

[Rebecca Saldua, Ermelita Casio, Ricardo Casio, ken Eric.
Naala ti ladawan iti panagkasangay ni Ricardo.]

AM-AMMO ni Ricardo Casio a kas "Cardo" kadagiti gagayyem ken am-ammona. Manipud Narvacan, Ilocos Sur, a nakayanakanna, nagturong iti Hawaii idi 1946.

Kadua ni Ricardo dagiti ginasut a lallaki iti panagturongna iti Hawaii, a maymaysa laeng ti gagemda amin: "sapulen ti naranraniag a masakbayan ken gasat iti isla ti paraiso." Ta narigat ken awan ti natalged a pagtrabahuan idi a tiempo. Sa maysa pay, lepleppas ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.

Nayanak ni Ricardo idi Enero 28, 1924 iti nalengleng a barrio ti Parparia, ili ti Narvacan.

Ammo ni Ricardo no kasano ti rigat ti panagbiag, ta napasaran ken namulagatanna daytoy manipud kinaubingna. Ket gapu ti daytoy, no mabalbalin, dina kayat a mapadasan ti rigat a linak-am dagiti nagannakna. 

Agtawen laeng ni Ricardo iti 22 idi madesisionanna ti mapan iti Hawaii. Naawat a naglugan iti barko nga S.S. Maunawili babaen iti bileg ti petision ti Dios-ti-aluadna Jose Cabanayan. Ket apaman a nakasanglad ti barko a naglugananda iti pantalan ti Kahului, Maui, dagus nga inlugan ida dagiti personnel ti Hawaiian Commercial & Sugar Company [HC &S] iti trak karaman dagiti dadduma pay a lallaki a pakaibilangan da Alejandro Cambe ken Pedro Cabudol tapno maitulodda iti kampo a pakaibalayanda, iti Camp 13. Masarakan daytoy a kampo iti nagbaetan ti Puunene ken Kihei, ngem nagbalin itan a kataltalonan ken pagmulaan ti unas.

Maysa a pagwadan a plantation camp ti Kampo Trese. Naulimek a lugar. Napalawlawan daytoy iti kaunasan. Saan pay nga aspaltado wenno sementado dagiti kalsada a kumamang iti kampo idi. Sa maysa, kabatoan ken tapoktapok ti pagnaan. Adda met pampubliko a banio ken kasilias. Ngem idi mapaseraan ti kampo idi tartaraudi ti tawen 1950s, immakar ni Ricardo iti sabali a kampo, iti Alabama Camp nga asideg iti kiskisan ti Puunene.

Iti uneg ti nasao a kampo, naragsak dagiti lallaki nga agindeg ditoy nupay nagtitiponan ti sabali a puli ta adu dagiti aktibidad a maang-angay kas paset metten ti pagliwliwaanda. Kas koma iti Rizal Day Celebrations ken punsionan. Wenno paboda, birthday ken buniag. Amin dagitoy a pasken ket nalatak idin iti kampo. Ngem kas iti Kampo Trese, napaserraan ti Alabama Camp idi 1963. Immakar manen ni Ricardo iti Kahului, iti Naholo Circle.

Pagpiaanna ken ni Ricardo, trabahuenna ti aniaman nga idiaya ti HC &S kenkuana. Kas koma ti panaglammua, pasuyotanna iti pestisidio dagiti ruot ken uray pay iti panangimaniher ti irigasion. Nagbayag dita a trabaho agingga a nagretiro idi 1986. 

Kuna ni Ricardo nga adu a rigatna iti trabaho, ngem inan-anusanna. Agawat laeng iti 50 sentimo kada oras a panagtrabahona nga agmalmalem. No dadduma, aglabes pay iti walo nga oras, wenno ti naituding nga oras a panagplanto iti trabaho. Inan-anusanna ketdi. Pinampanunotna ti masakbayan ti pamiliana. Ngem sakbay ti panagretirona, napadasanna pay laeng ti nagawat iti 7 a doliar iti kada oras a panagtrabahona iti kataltalonan.

Taldiap iti Ina a Daga a Naggapuan

Iti Filipinas kabayatan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, nagserbi ni Ricardo iti Philippine Army babaen ti mandar ken panangiturong ti gobierno iti Estados Unidos.

Immuna a nayasawa ken ni dati ken Dios-ti-aluadna Veronica Acoba. Awan ti anakda, ngem nagadaptarda iti tallo nga ubbing: Nagnaed ni Richard idiay South Carolina ken nayasawa ken ni Karen. Lima ti annakda a lallaki.

Dagiti dua pay a naadaptar nga ubbing isu da: Valerie, adda iti Nevada ken nayasawa ken Jeff Farley; ken ti maysa isu ni Robert, adda iti Maui. Ni Imelda ti kasimpungalanna, ken addaanda iti uppat nga annak.

Iti maikadua a gundaway, nagasawa manen ni Ricardo. Ni Ermelita "Mely" Elevena ti pili ti puso ni Ricardo. Ket segun ken ni Ricardo, managayat ken manangipateg ni Mely. Tubo iti Tayum, Abra, ni Mely ken nagam-ammoda laeng ken ni Ricardo babaen ti penpal.

Linagip ni Ricardo a nayam-ammo laeng kenkuana ni Ermelita babaen ti maysa a nasinged a gayyemna, ni Eusebia Cabudol. Nagkasar dagti dua iti Manila idi Marso 3, 1980. Ket kalpasan iti nakurang a walo a bulan, idi Nobiembre, simmaruno ni Ermelita iti Hawaii. Naparaburan dagitoy nga agasawa iti maysa a nalungpo nga anak a lalaki, ni Eric.

Nagtrabaho ni Eric iti Maui Hansen Distributor. Balligi met a negosiante ni Mely. Nalatak dagiti creative craft ken goods a lako ni Mely kadagiti Carft Fairs ken kadagiti lokal a pagtagilakuan ken merchandize iti Maui.

Maysa nga avid fan reader iti Bannawag ni Ricardo. Paggugustona a buyaen dagiti paboritona a pabuya ken telenovela iti Filipino channels malaksid ti kanayon a panagbiahena nga agturong iti Las vegas tapno agliwliwa.

Kuna ni Ricardo kadagiti kapatadana: "Agragsak, nanamen ti bunga ti rigat nangruna no nagretirokan. Sansanen ti agwatwat, agkararag para iti nasaysayaat a salun-at."

Binalakadanna dagiti agtutubo: "Denggen dagiti nagannakyo. Ipangag ti pammagbagada. Saan koma nga ipalubos a payagos ti panunot kadagiti madi nga aramid ti dadduma nga agtutubo. Agbasa. Agbalin a manakman."

Da met la Ricardo ken Ermelita ti nagbalin nga instrumento iti pannakapetision dagiti kakabsat ken pampamiliada tapno makaadakda ken padasen ti biag a maited ti Hawaii kadakuada.

Dagiti kakabsatda a lallaki ken babbai: Ignacio Casio [pimmusayen], Librado Casio, Artemio Casio, Juanita Casio [agnaeden iti Filipinas], Revelina Casio, ken Petra Casio [pimmusayen].

.

.

.

.

.

RICARDO CASIO: Isla ti Paraiso, Baro a Biag Kenkuana

Rudy Ram. Rumbaoa

ammuenpaydaytoysakada.blogspot.com

[nabulod dagiti ladawan a nausar]

DOMINGO ILUSTRISIMO: Maysa a Sakada, naglako ti prutas ken nateng iti tawenna a 95

[Nabulod ti ladawan a nausar,
Maysa kadagiti impinta ni Macario Pascual,
"The Sakada Series."]

ITI nagkorosan ti South Papa ken Puunene Avenue iti Kahului, Maui, makita ti fruit and vegetables stall iti sango ti maysa a balay. Ditoy ti paggatangan dagiti ka-Filipinoan kadagiti nalaka a presko a prutas ken nateng. Uray dagiti sabsabali a puli, naawis ken nasurotanda met ti gumatang ditoy ta mannakigayyem ti akinkua ken mangimaton-- ti sakada nga agtawen iti 95, ni Domingo Ilustrisimo.

Ngem Asino ni Domingo Ilustrisimo?
Nayanak ni Domingo Ilustrisimo idi Agosto 3, 1912 idiay Sinait, Ilocos Sur.

Naglugan ni Domingo a nagpa-Hawaii iti barko nga S.S. Lincoln iti pantalan ti Salomague idi 1931. Dakkel ketdi a sakripisio ken determinasion ti inaramid ni Domingo nga agtawen laeng 19 idi panawanna ti pamiliana. Umabot iti makabulan a nagbiahe iti taaw ti barko a naglugananna sakbay a nagtengda ti isla ti Hawaii.

Ket segun ken ni Domingo, adda sumagmamano a bagyo ti nasagangda iti katengngaan ti taaw bayat a naglayag ti barko a naglugananna. Ngem intangsitna ketdi a napigsa ti resistansiana gapu ta saanna man pulos napadasan ti nagsakit a kas kadagiti padana a sakada a nagbiahe.

Makaisem a linagip ni Domingo dagiti gagayyem a nakalugananna iti barko a kas kada Rico Agdeppa ken Herman, ti nagbalin a kabbalayna  ngem dina malagipen ti apeliedona.

Simmanglad ti barko a naglugananda iti pantalan ti Honolulu ket kalpasanna, nagluas met la ti barko a nagturong iti Maui idi Agosto 15, 1931.

Nagtrabahoda a dagus iti Hawaiian Commercial & Sugar Company [HC & S]. Nabayadanda ti $1.oo iti kada aldaw a panagtrabahoda.

Agbunag ken agbagkat kadagiti maputed a kayo ti unas ti trabaho ni Domingo iti HC & S. Agpasuyot pay iti erbisidio [herbicides].

Malagip pay ni Domingo ti Dios-ti-aluadna Felix Pontanilla [ama ti nagkonsehal iti Maui, Joe Pontanilla] ti kinasayaatna kadakuada ken maipannakkel a lider dagiti Filipino. "Ammonakay' nga ipateg, isakit ken tulongan," kuna ni Domingo.

Inlawlawag pay ni Domingo ti panagsaad ken situasionda iti kampo. Naragsak a saan ti biag a nakaibalayanda. Ti kampo ket adda iti asideg ti Haole Clubhouse, ken abay laeng ti kiskisan [mill] iti Kahului.

Kuna ni Domingo a maysa pay a karagsakan a paset ti biag iti kampo ket isu ti panagparti kadagiti tarakenda a dingnguen [ken paset metten ti linglingayda kalpasan ti trabaho]-- kas ti baboy, manok ken uray pay ti "pinugpogan" a kalding ken baka.

Awaganda iti pinugpogan, kayatna a sawen, mapuoran ti dingnguen babaen ti panagaramat iti torch kalpasan a madalusan ken maikkat ti dutdot ken lalaemna. "Naimas ti karne daytoy ta presko. Ti "kilawen" ti kaimasan," kunana.

Ti kilawen a kunada ket naiwa a karne ken no dadduma, adda bassit nayonna a taba ken malaokan ken matempla iti suka, natadtad a laya ken papait. Kaaduan a pagteng a maaramid ti kastoy ket no nalpasen ti trabaho ken pagdidinnawatan wenno pagbibingayanda met laeng ti karne ti dingnguen a maparti nga agindeg iti uneg ti kampo. Maaramid tunggal lawas.

Idi tawen 1962, nagdesision ni Domingo nga agbakasion iti Filipinas tapno mapan mangasawa.

Agtawen ni Domingo iti singkuenta iti dayta a tawen a panagawidna. Kalikagumanna ti mangilanding [ti sabali nga awag dagiti sakada ti mapan mangasawa].

Nagasat ketdi ni Domingo ta nasarakan dagiti kabagianna ti asawaenna iti Filipinas-- maysa a nalasbang ken ubing a balasang iti nagan a Teresita Ezcueta. Ket kas paset ti tradisiontayo nga ilokano, napan dimmanon ken nangas-asawa ni Domingo karaman ti partido ti lalakkian.

Iti laksid a damo pay laeng a nagkita da Domingo ken Teresita iti personal, makuna nga adda panagayatda iti tunggal maysa. Gapu ta maysa laeng a bulan ti naited a bakasion ni Domingo, inalistuanda nga inurnos ti panagkallaysada banag met a naawatan ni Teresita ti kalikagum ti lalaki.

Awan ngarud nagbalin a tubeng iti relasionda. Nataming ti kasar ket nagbalin a nangayed ti selebrasion a naangay iti Sinait, Ilocos Sur.

Kalpasan ti sumagmamano laeng nga aldaw, nagsubli ni Domingo iti Hawaii.

Idi tawen tawen 1966, simmaruno ni Teresita a nagpa-Hawaii tapno makidenna ken ni Domingo bilang asawa.

Tawen 1976 idi nagawid dagiti Ilustrisimo iti Filipinas tapno nanamenda ti ragsak ti biag a nagbannoganda. Nagretiro ngaminen ni Domingo iti HC & S a nagobraanna. Nagnaedda iti Manila iti dua a tawen. Nakapundarda iti bassit a negosio a pangalaanda ti inaldaw a pagbiagda, ngem daksanggasat ta sinerrek ida ti mannanakaw ti namindua daraas. Gapu ti daytoy a pasamak, nagdesisionda a nagsubli iti Hawaii idi 1978 ta ammoda a nataltalged met laeng ditoy a lugar.


Naparaburanda da Domingo ken Teresita iti dua nga annak a lalaki--
Ni Alvin, inaunaan. Nayanak idi Setiembre 15, 1968. Simrek a nagsoldado iti dua a tawen kalpasanna, nagtrabaho iti Dorvin Leis Company. Nayasawa ken ni Tessie. Naaddaanda iti uppat nga annak: da Tiara, Telvin, Tisha ken Trevlyn.

Ni Arnold ti buridek, nayanak idi Disiembre 1o, 1971. Napan met nagsoldado. Maysa a karpintero. Adda met bunga ti ayan-ayatda ken ni Ariana [girlfriend-na], ni Chato.

Kameng ni Domingo iti Sinaetanian Organization ken Veteran Organization. Magustoanna unay ti agay-ayam iti hanafuda [sakura cards], ken kaay-ayona a kaay-ayam dagiti appokona.

Nalatak ti nagan da Domingo ken Teresita gapu ti lako a prutas ken nateng. Di mabilang dagiti ka-Filipinoan a karaman dagiti sabali a puli ti mapan gumatang ti tagilakoda iti sango ti balayda. Pamiliar kadagiti lokal a Filipino dagiti produkto a mailako a kas ti sibuyas, bawang, laya, kamatis, tarong, okra, marunggay, nagduduma a klasena a prutas, kdpy.

Ti pannakapnek dagiti kustomer a gumatang iti mailako ti kalikaguman unay dagitoy nga agasawa. Iti inaldaw a makaam-ammo kadagiti pada a Filipino, makisarsarita kadakuada, no ania ti kaudian a damag iti Filipinas ti pasaray ken kaaduan a tiempo a pangibusan da Domingo ken Teresita ti oras kadagiti kustomerda.

"Kasta ti biag iti Hawaii," kuna ni Domingo. "Uray nagretirokan iti trabaho, masapul ti bagi ti naan-anay nga ehersisio. Dimo ipalubos nga agsalug ti salun-atmo malaksid no dimo kabaelan. Iti tawenko a nobenta singko, ha, agtrabahoak latta!" inggibusna.

.

.

.

.

.

DOMINGO ILUSTRISIMO: Maysa a Sakada, naglako ti prutas ken nateng iti tawenna a 95

Rudy Ram. Rumbaoa

ammuenpaydaytoysakada.blogspot.com

GREGORIO "GEORGE"BAUTISTA: Manipud Sinait agingga iti Isla ti Hawaii

[Nabulod dagiti ladawan a nausar]

Kuna ni Kristie, apoko ni George, maysa ti lolona a napan iti Hawaii tapno sapulenna ti narang-ay a panagbiag. Sinurat ni Kristie ti pakasaritaan ni George iti maysa a proyekto nga insumitena iti eskuela ken nagbalin metten daytoy a pakalaglaipan ken inspirasion kenkuana.

NAYANAK ti lolok idi Nobiembre 11, 1906 iti Sinait, Ilocos Sur, pagilian a Filipinas. Da Alejandro ken Eugenia ti dadakkelna. Iti tawenna a disinuebe idi 1925, nagdesision a sumurot kadagiti padana a lallaki nga agturong iti Hawaii tapno sapulenda ti nasaysayaat a biag para iti pamilia.

Adda idi pannakabagi ti plantasion ti kaunasan manipud Hawaii tapno allukoyen wenno awisenna dagiti lallaki iti Filipinas nangruna dagiti Ilokano nga agtrabaho iti Hawaii. Maysa ti lolok a nagpirma ti kontrata nga agtrabaho. Kalpasan ti tallo a bulan, naglayag ti barko a naglugananna a kaduana ti sumagmamano a lallaki iti baybay ti Pasipiko nga agturong iti isla ti Hawaii.

Nadanonda ti isla ti Kauai.

Nagtrabaho. Ngem kalpasan ti sumagmamano nga aldaw, nagsakit isu a nagdesision dagiti luna [superbisor] nga ibaon ni George iti Maui tapno sadiay nga agpaimbag.

Kalpasan a nakaungar ken naimbagan, nangrugi a nagtrabaho iti Hawaiian Commercial & Sugar Company [HC & S] kas maysa a hana hou boy [agbakat ti pagyanan a paginuman a danum dagiti trabahador iti plantasion.] Mabayadan iti 10 cents kada oras, wenno USD 1 kada sangapulo nga oras iti kada aldaw.

Nagbirok ti sabali a trabaho. Simrek a kas helper [kadkadua] iti maysa a groseria iti Puunene nga asideg met laeng ti kampo a nakaibayalanda. Agbagkat kadagiti naisako a bagas [agdagsen ti 50 pounds kada bag] ti nagbalin a trabahona iti pagtagilakuan.

Ngem saanna a naanusan ti trabaho. Nagsubli met laeng iti HC & S ket natrabaho a kas weeder [agparut/agpagut/agparaspas] ti ruot iti talon a pakaimulaan dagiti unas. Kalpasan a nagbayag iti trabaho, nagbalin a cane harvester. Iti innem a tawen, inanusanna ti tuok ken rigat ti trabaho iti kiskisan. Naital-o kas crew chief operator agingga a nagretiro idi 1964.

Kuna ni George, "saan a mayarig a kas iti kalaka ti magna iti parke a kaduam ti apokom ti biag iti plantasion. Adu dagiti pannubok, karit no di pay tubeng a sangnguen."

Malaksid laeng a libre ti balay a pagyanan, adun dagiti pagkasapulan a mausar idi un-unana nga awanen ita-- kas koma ti kerosene wenno gas a mangluto ti taraon; pannakaisina ti lababo, banio ken kasilias ken uray pay ti paglutoan, nayadayo a mismo iti balay. Uray adda elektrisidad ken danum, mabayadan met dagitoy a serbisio. Awan pay idi ti telebision ken telepono. Pagpiaanna iti kampo, adda bukodda a grocery store, simbaan ken community hall wenno center.

Iti likmut ti komunidad dagiti Filipino ket ti sabali a puli wenno grupo manipud iti adayo a lugar a kas met kadagiti Pinoy a napan iti Hawaii a makigasanggasat tapno sapulen ti narangrang-ay a panagbiag. Adda dita ti Hapon, Tsino ken Koreano.

Simple ti biag iti kampo. Tunggal maysa, am-ammona ti sabali. Kadua ni George ti dua pay a lallaki iti balay. Paggaayat ni George dagiti ay-ayam a tenis, golf ken baseball. Nakisalip ti grupoda iti Honolulu team no sadino nga inyalatda ti kinakampeonato. Nangabak pay ni George iti benneg ti handicap para ti tenis. Napeklan nga umaayam ti baseball ken tenis iti panawenna. Maysa pay daytoy a part-time soldier ti HC & S battalion. Nganngani pay naibaon a mangsalaknib ti Estados Unidos idi binomba ti Japan ti Pearl Harbor idi 1941 bayat ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.

Panangiladawan ken bukod a bersion ni Marina ken ni George

NAYANAK iti isu met la a tawen a simmanglad dagiti immuna a 15 nga Ilokano immigrants iti Hawaii idi 1906, kinaubingan ni George dagiti kapatada ken gagayyemna a kas kada Genaro Ibanez ken kabsatna, ni Jose Bautista iti Kampo 6; ti maudi a kampo a naikkat iti Puunene.

Iti uneg ti 31 a tawen, nagtalinaed iti Hawaii, nagtalinaed a nairamuten ti kaaduan a panagbiagna iti plantasion. Idi 1956, nagdesision nga agbakasion iti Filipinas iti kaunaan a gundaway kalpasan ti tallo a dekada. Nasunotan ti panagsublina iti Filipinas idi 1961 a kinuyog ni Pedro Ibarra.

Iti dayta a tiempo, naawis nga agatendar ni George iti panagkallaysa da Pedro ken Agrifina Tumbaga. Nasaripatpatan ni George ni Marina Agsalog, agtawen ti 19 ken kasinsin ni Agrifina. First love at first sight ti narikna ni George ken ni Marina. Ngem saan nga inkankano ni Marina ni George idi.

Nagala da George ken ti gayyemna ni Marcelino ti adu a ladawan iti nasao a pasken. Idi Abril 1, 1961, saan nga ammo ni George nga isu ti aldaw a panagkasangay ni Marina. Napan da George ken Marcelino iti balay da Agrifina ket impakitada dagiti ala a ladawan. Kasta unay ti ragsak da Agrifina ken Marina a nakakita kadagiti ladawan. Ipagarup met da George ken Marcelino a nairanta a naluto ti sinam-it a kankanen a naisagana a naipasango kadakuada iti panagkasangay ni Marina.

Manipud idin, nagbalin a nerbioso ni Marina tunggal makitana ni George. Gapu iti ipakpakita ni George a kinasayaat kenkuana, naamiris ni Marina a nadalus ti intension ti baro iti masansan a pannakisaritana iti balasang. Ngem no dadduma, masdaaw lattan ni Marina ta uray asino ti kakuyogna a mapan maki-shopping, pagammuan ta agparang lattan ni George iti lugar a papananna. Madlawna a naanus ketdi ti baro ket atapenna nga aramidenna amin a pamuspusan tapno matagikuana ti pusona.

Iti maysa nga aldaw, kiniddaw ti baro no mabalinna a pasiaren ti balasang iti pagtaenganda tapno kasaritana ti nagannak ti balasang maipanggep ti pammalubos ken bendisionda iti plano ni George a mangikallaysa ken ni Marina.

Pinatgan ni Marina ti kiddaw ni George. Ngem kalpasan ti fiesta ti panangipalubos ti balasang a panangpasiar ti baro.

Nagbalin a tipiko ken tradisional ti seremonia ti maipapan iti panangitani ti babai iti lalaki kadagiti Ilokano idi un-unana a tiempo, a dagiti met laeng nataengan ti mangisagana ti amin a detalye ti kallaysa.

Nagkallaysa ngarud da George ken Marina iti simbaan ti Katoliko iti Sinait idi Mayo 20, 1961. Engrande ti kasar ken punsion.

Nagsubli ni George iti Hawaii kalpasan ti kasar. Simmaruno met ni Marina ken ni George a nagpa-Hawaii idi Agosto 20, 1966. Nagnaed dagiti agasawa iti McGerrow Camp iti tallo a tawen sakbay nga immakarda ti pagyanan iti Kahului idi 1970.

Naparaboran da George ken Marina iti babai nga anak, ni Mary Grace, ken dua nga appoko.

Kuna ni Mary Grace: "Pinadakkelnak ni amak ta nagretiro idin iti trabaho. Mannarimaan pay laeng nga agtartrabaho ti inak. Intedna amin nga ayat ken pammategna kaniak. Naanus, nagaget ken managayat unay nga ama ken asawa ti amak. Magustoanna unay ti agestoria maipapan no kasano a dimmakkel iti Filipinas ken no kasano ti rigat ti trabahona iti kaunasan. Masansan a kuna ti amak kaniak, 'Lucky You Live in Hawaii.'

Managparabor nga ama ken asawa. Kanayon a mangted. Tinulonganna pay ti kabsatna, ni Lazaro Bautista, tapno laeng napintas ti masakbayan dagiti annakna. Paggugustok unay ti sumurot iti amak no adda papananna nangruna iti Old Kahului Shopping Center. Makiay-ayamak kadagiti kapatadak nga ubbing iti sango ti Ah Fooks Supermarket bayat a makiinnistoria ti amak kadagiti gagayyemna iti sirok ti kayo."

Nagretiro metten ni Marina iti trabaho. Magustoanna ketdi ti agbaniaga iti sabali a disso. Nadanonnan ti Israel, Egypt, Greece, Turkey, Portugal, France, Italy, Spain, Australia, New Zealand, Amsterdam, Russia, Sweden, Norway ken Finland.

Pimmusay ni George idi Nobiembre 1994*

.

.

.

.

.

.

GREGORIO "GEORGE"BAUTISTA: Manipud Sinait agingga iti Isla ti Hawaii

Rudy Ram. Rumbaoa

[wwwammuenpaydaytoysakada.blogspot.com]

ANDREW ANDAYA, SR. A Hardworking Man, A Caring Provider

 

Taldiap: Salada, Nagpuonan ti Filipino Nangruna Dagiti Ilokano tapno madanon ti Hawaii...

-----

THIS is the story of a hardworking man who was also a caring provider for his family and relatives.

Andrew Andaya was born in Dasay, Narvacan, Ilocos Sur on July 10, 1912. In 1926, at only 14, he came to Hawaii together with his uncle. They left Port Salomague, Cabugao, Ilocos Sur with hopes and dreams for a better life.

Even at that young age, Andrew was already mature and ready to work at Hawaiian Commercial and Sugar Company [HC &S]. He was a very strong man. His first job was cutting sugar canes with sharp cane knives. He bundled them up and carried on his back. There were no machinary to do those jobs during those days. He was paid 75 cents a day. Then he became a dump truck driver, collecting the rubbish from the mill and the fields and dumped them in proper places. He held on this job until he retired, at 62, in 1974.

Andrew lived in Alabama Camp in Puunene, Maui. Alabama Camp was a very special place where many fun activities were held at the Filipino Clubhouse. There were social dances galore where young men went for fun. Rizal Day celebrations were also held there.

In November 1961, at age 49, Andrew decided to go back to the Philippines to find a wife. In Dasay, Narvacan, Ilocos Sur, he met a very beautiful yong lady, Perlita Valdez. There was no doubt in his mind that she should be the perfect wife for him. Andrew's brother was assigned to go to Perlita's parents to tell them of Andrew's intention to marry their daughter. Perlita's parents accpeted the proposal- the danon- without reservations. On December 14, 1961, Andrew and Perlita exchanged vows at Lucy's Chuurch in Narvacan town. A grand reception followed in Dasay, at Perlita's home.

Andrew came back to Hawaii soon after their wedding. Perlita followed him on March 19, 1962. They lived in Alabama Camp in Puunene for a few years then moved to Kahului in 1964 beacuse the Puunene Camps were about to phased out.

Perlita worked at the Maui Pine Cannery as a packer until 1968. In 1972, she worked at HC & S until her retirement in 1995. At HC & S, she took care of young cane plants, drove a tractor, served as control crew worker [controlled the conveyor for cane stalks for planting], and installed pipes for drip irrigation.

Andrew and Perlita have two caring children, Pauline and Andrew Jr. Pauline is married to Robert Tiu and works at Maui Federal Credit Union as Operations Manager. They have three children: Nathan, Brittany, and Jacob. Brittany is presently a student at Seattle University hoping to be a pharmacist. They also have a grand daughter, Kaila Faith.

Andrew Jr. is married to Baby  and works at HC & S. They have three childredn: Julia Sunshine, Chelsea, and Anson James.

Pauline Tiu had these heartwarming words to say about her Dad: "May Dad was a very hardworking and caring man. He always wanted the best for his children, better than that he ever had. He emphasized to us the importance f education and to make something out of ourselves. He was my baby sitter when I had my first baby, Nathan. He was a good husband to my Mom. He was a great cook. He can cook anything even the best pinapaitan- the fresh beef soup dish. I missed his cooking a lot. When my Mom came home from work, he was already done with the cooking for our dinner. I love my Dad. I was his pet. I miss him."

Andrew Sr., passed away on January 6, 1990.

Perlita became a naturalized US citizen on December 22, 1965. She and Andrew were instrumental in petitioning her parents, Federico and Francesca Valdez, her brothers Ernesto, David, Reynaldo, Alex, and Roger, her sister Mila Fontanilla, her sister-in-law, Narcisa Andaya, and her nephews, Henry, Oscar, Melchor, and Larry Andaya. Perlita even took a second job to help finance their expenses in coming to Hawaii.

Perlita's advice to her contemporaries is to travel whenever possible, exercise, and just enjoy life.

Her advice to the youth is to study hard and no to forget to attend church services.

Perlita keeps herself busy by babysitting  her great grandchildren and raising beautiful flowering plants such as euphorbias and orchids. She belongs to the Christ the King Church Choir and Maui Basic Christian Community.

In 1996, Perlita remarried a very nice, kind, and loving man, Ireneo Casino. They both enjoy going on cruises, trips, and taking care of their great grand children and their beautiful plants. *

ANDREW ANDAYA, SR.

A Hardworking Man, A Caring Provider

*Sakada Corner

wwwammuenpaydaytoysakada.blogspot.com

URBANO BIO, He Came to Hawaii and Stayed

Taldiap: Salada, Nagpuonan ti Filipino Nangruna Dagiti Ilokano tapno madanon ti Hawaii...
--


A story of a plantation worker, Urbano Bio and Amanda Bio-Patoc, his daughter.
Urbano came to Hawaii to work on the plantations. His daughter recalles of her life with her father, and gratitude to him for paving the way for them to have a better life than they have known in the Ilocos.

The late Urbano was born on July 2, 1917 in Bangued, Abra. He was married to the late Marcela Vasquez.

Life was not easy for the Bio family. So Urbano joined the thousands of dirt-poor farmers from the Ilocos who came to Hawaii in 1946 to work in the sugar and pineapple plantations to find a better life for himself and his family even if it meant leaving his young children Vivencio and Erlinda and his pregnant wife. Their daughter was born soon later.

He left the Philippines on board the S.S. Maunawili via Port Salomague, Cabugao, Ilocos Sur.

Upon arriving on Maui, he worked for Hawaiian Commercial & Sugar [HC &S] Company as  planter. After seven years, he went back to the Philippines to visit his family. During that visit, Rodrigo would be born as soon as Urbano got back to Hawaii. Urbano retired from HC &S as an irrigator in 1979. Unfortunately, Urbano and Marcela passed away in March 2oo5.

Amanda shared her heart-warming comments about her father: "Papa was perfect Dad. He was very soft spoken. He never argued with anyone. He was patient, understanding and always smiling. He was a very caring husband. He was a very caring father and grandfather. He cooked for his friends when he was still living in the camp. He enjoyed listening to the Ilocano programs on radio. He enjoyed playing solitaire. He also enjoyed going to the Maui Theater, the located where Burger King is now, to watch the movies from the Philippines. He had a happy disposition. He was our idol."

At 14, Marcelo and her mom and siblings came to Hawaii.

The trip took them 17 days with stop-over in Oahu, they soon moved to Maui to join her father. Spanish B, the camp where would stay, was a welcome place. The other workers were fond of the sibling, particularly Amanda; the spoke ilokano, and would sing ilokano, too.

And when sang in ilokano, they would get a monetary reward.

Amanda attended the old Likihai School, now the location of Maui Beach Hotel today. Then she moved to Baldwin High for her high school. From there, she moved to Maui Community College for her degree in Business Administration.

In 197o, she decide to take a vacation in California but ended up staying and working at a bank there.

In 1972, she married the love of her life, Carmelo Patoc before moving back to Maui.

She landed on a job with American Security Bank. From there, she moved to GYA, an architectural firm, before transfering to the first Hawaiian Bank in 2oo1 where she has remained.

Amanda and Carmelo are talented ballroom dancers. THey were instructors of the Hawaiian Ballroom Dancing Association and participated in various ballroom showcases.

Besides ballroom dancing, tehy are involved with Christ the King Church, the Marian Choir, the Filipino Cultural Club, Laoag City Association of Maui, Maui Filipino Community Association, the Christ the King Filipino Catholic Club.

Amanda and Carmelo were blessed with a son, Wesley, who is a sous chef at Cafe Laufer in Honolulu.

Amanda advice to the youth: "Respect your parents, get involved in church, set a goal for yourself, think of your future and study hard."

To the adults she advice: "Be happy and be satisfied with what you have. Live to the fullest everyday. Ages doesn't matter as long as you think young. Get involved in church and in the community."





URBANO BIO
From Abra, He Came to Hawaii and Stayed
*Sakada Corner
wwwammuenpaydaytoysakada.blogspot.com

MARIANO BULOSAN GUERERRO Following His Father's Footsteps...

Taldiap: Sakada, Nagpuonan ti Filipino Nangruna Dagiti Ilokano tapno Madanon ti Hawaii...

MARIANO Guererro came to Hawaii in 1946 together with his brother, Joe Guererro, to join their father, Nemesio Guererro who came in the 1920s. They came on aboard the S.S. Maunawili.

Born on October 1, 1923 from Cadaratan, Bacarra, Ilocos Norte, he followed his father's footsteps to find a better life.

As soon as Mariano landed on Maui, he worked at Hawaiian Commercial & Sugar Company doing variety of jobs. He worked first at the Puunene Mill, helped in surveying the fields, did carpentry jobs, and lastly, drove the planting machine. He retired from his work in 1985.

Mariano and his brother lived with their father Nemesio in Spanish B in Puunene where they had happy memories. There were social events every weekend at the Filipino Clubhouse. Spanish B was a place where everyone knew everybody and cared for each other. Many sakadas like Mariano were able to plant vegetables in the fields by the ditches. They shared those vegetables with everyone. Today, none of these are in existence because of liabilities.

In 1954, Mariano decided to go back to the Philippines to find a wife. Although he had several penpals, none of them attracted his attention. There was one special girl though that he met; it was love at first sight. That attractive young lady was Leonora Cuaresma who was just finishing up her high school education at the Bacarra Provincial High School at that time. They met at her aunt's store after one school day. After that meeting, he courted her, Ilokano-style.

One day, Mariano went unannounced to Leonoras's home to meet her parents and told them his intention of marrying their daughter. Leonora was ver surprised to see him there. Before leaving, he asked Leonora a favor, to mail a letter for him for someone when she would go to the post office. Leonora accepted the letter not knowing it was addressed to her. He had left when she realized this. The letter was a marriage proposal. Leonora and her parents accepted Mariano's proposal. They were married on March 1954 in Pasuquin, Ilcos Norte.

Mariano came back to Hawaii right after their wedding. Leonora followed him in November 1954. Both lived with Nemesio for 5 years. They were blessed with six children who had big dreams.

The oldest is Imelda, a teacher and dental hygienist in Alabama. She is married to Jerry Barron. They have two children, Jeremy and Nathan.

Their second child is Jerry. He worked for the State of Hawaii and lives in Honolulu.

Edna is their third child. She is a scretary with Mason Union. She married to Roy Abe. They have three children: Chelsey, Courtney, and Casey.

Their fourth child is Nelly. She works for Delta Airlines in Los Angeles.

Henry, a civil engineer, is their fifth child. He lives in Honolulu.

And their youngest child is Tracy. She's a registered nurse and works at the Veterans Clinic on Maui. She is married to Garry Aplanalp. They have three children: Cole, Tristan, and Sierra.

Imelda Barron shared these heartwarming memories about theor Dad: "Dad was a good provider and a good fisherman. To give Mom a break from us kids, he would take us to the beach to play, swim, and collect seashells while he goes and spear fishing for eels, octopus and fishes for our dinner. He was a loving a caring Dad. He hardly got upset but he was great disciplinarian to us kids. He was dependable when he got involved with the Filipino Community activities. He was fascinated with outer space and very often looked up at the stars at night. He was a simple man who loved his family very much. " Mariano passed away on April 28, 2001.

Mariano and Leonora were active members of the KFCA [Kahului Filipino Community Asociation]. In fact, Mariano was chosen as an outstanding member of the association.

Leonora, besides being a good and busy mother, also worked in the old Noda Supermarket, Ikeda's Store, and Homemaid Bakery. In 1980s, she even worked at KNUI with the late Mr. Eddie Sales in his Variety Show.

Leonora's advice to young people: "Go to school for a good education because education helps you in getting a better paying job. Respect your parents and older folks."

Her advice to her contemporaries: "Don't despise anybody. Look at yourself first before talking about other people. Don's neglect youself. Pamper and treat yourself well."

MARIANO BULOSAN GUERERRO

Following His Father's Footsteps

*Sakada Corner, July 2o1o Issue

wwwammuempaydaytoysakada.blogspot.com

wwwfilamobserverarticles.blogspot.com