DOMINGO ILUSTRISIMO: Maysa a Sakada, naglako ti prutas ken nateng iti tawenna a 95

[Nabulod ti ladawan a nausar,
Maysa kadagiti impinta ni Macario Pascual,
"The Sakada Series."]

ITI nagkorosan ti South Papa ken Puunene Avenue iti Kahului, Maui, makita ti fruit and vegetables stall iti sango ti maysa a balay. Ditoy ti paggatangan dagiti ka-Filipinoan kadagiti nalaka a presko a prutas ken nateng. Uray dagiti sabsabali a puli, naawis ken nasurotanda met ti gumatang ditoy ta mannakigayyem ti akinkua ken mangimaton-- ti sakada nga agtawen iti 95, ni Domingo Ilustrisimo.

Ngem Asino ni Domingo Ilustrisimo?
Nayanak ni Domingo Ilustrisimo idi Agosto 3, 1912 idiay Sinait, Ilocos Sur.

Naglugan ni Domingo a nagpa-Hawaii iti barko nga S.S. Lincoln iti pantalan ti Salomague idi 1931. Dakkel ketdi a sakripisio ken determinasion ti inaramid ni Domingo nga agtawen laeng 19 idi panawanna ti pamiliana. Umabot iti makabulan a nagbiahe iti taaw ti barko a naglugananna sakbay a nagtengda ti isla ti Hawaii.

Ket segun ken ni Domingo, adda sumagmamano a bagyo ti nasagangda iti katengngaan ti taaw bayat a naglayag ti barko a naglugananna. Ngem intangsitna ketdi a napigsa ti resistansiana gapu ta saanna man pulos napadasan ti nagsakit a kas kadagiti padana a sakada a nagbiahe.

Makaisem a linagip ni Domingo dagiti gagayyem a nakalugananna iti barko a kas kada Rico Agdeppa ken Herman, ti nagbalin a kabbalayna  ngem dina malagipen ti apeliedona.

Simmanglad ti barko a naglugananda iti pantalan ti Honolulu ket kalpasanna, nagluas met la ti barko a nagturong iti Maui idi Agosto 15, 1931.

Nagtrabahoda a dagus iti Hawaiian Commercial & Sugar Company [HC & S]. Nabayadanda ti $1.oo iti kada aldaw a panagtrabahoda.

Agbunag ken agbagkat kadagiti maputed a kayo ti unas ti trabaho ni Domingo iti HC & S. Agpasuyot pay iti erbisidio [herbicides].

Malagip pay ni Domingo ti Dios-ti-aluadna Felix Pontanilla [ama ti nagkonsehal iti Maui, Joe Pontanilla] ti kinasayaatna kadakuada ken maipannakkel a lider dagiti Filipino. "Ammonakay' nga ipateg, isakit ken tulongan," kuna ni Domingo.

Inlawlawag pay ni Domingo ti panagsaad ken situasionda iti kampo. Naragsak a saan ti biag a nakaibalayanda. Ti kampo ket adda iti asideg ti Haole Clubhouse, ken abay laeng ti kiskisan [mill] iti Kahului.

Kuna ni Domingo a maysa pay a karagsakan a paset ti biag iti kampo ket isu ti panagparti kadagiti tarakenda a dingnguen [ken paset metten ti linglingayda kalpasan ti trabaho]-- kas ti baboy, manok ken uray pay ti "pinugpogan" a kalding ken baka.

Awaganda iti pinugpogan, kayatna a sawen, mapuoran ti dingnguen babaen ti panagaramat iti torch kalpasan a madalusan ken maikkat ti dutdot ken lalaemna. "Naimas ti karne daytoy ta presko. Ti "kilawen" ti kaimasan," kunana.

Ti kilawen a kunada ket naiwa a karne ken no dadduma, adda bassit nayonna a taba ken malaokan ken matempla iti suka, natadtad a laya ken papait. Kaaduan a pagteng a maaramid ti kastoy ket no nalpasen ti trabaho ken pagdidinnawatan wenno pagbibingayanda met laeng ti karne ti dingnguen a maparti nga agindeg iti uneg ti kampo. Maaramid tunggal lawas.

Idi tawen 1962, nagdesision ni Domingo nga agbakasion iti Filipinas tapno mapan mangasawa.

Agtawen ni Domingo iti singkuenta iti dayta a tawen a panagawidna. Kalikagumanna ti mangilanding [ti sabali nga awag dagiti sakada ti mapan mangasawa].

Nagasat ketdi ni Domingo ta nasarakan dagiti kabagianna ti asawaenna iti Filipinas-- maysa a nalasbang ken ubing a balasang iti nagan a Teresita Ezcueta. Ket kas paset ti tradisiontayo nga ilokano, napan dimmanon ken nangas-asawa ni Domingo karaman ti partido ti lalakkian.

Iti laksid a damo pay laeng a nagkita da Domingo ken Teresita iti personal, makuna nga adda panagayatda iti tunggal maysa. Gapu ta maysa laeng a bulan ti naited a bakasion ni Domingo, inalistuanda nga inurnos ti panagkallaysada banag met a naawatan ni Teresita ti kalikagum ti lalaki.

Awan ngarud nagbalin a tubeng iti relasionda. Nataming ti kasar ket nagbalin a nangayed ti selebrasion a naangay iti Sinait, Ilocos Sur.

Kalpasan ti sumagmamano laeng nga aldaw, nagsubli ni Domingo iti Hawaii.

Idi tawen tawen 1966, simmaruno ni Teresita a nagpa-Hawaii tapno makidenna ken ni Domingo bilang asawa.

Tawen 1976 idi nagawid dagiti Ilustrisimo iti Filipinas tapno nanamenda ti ragsak ti biag a nagbannoganda. Nagretiro ngaminen ni Domingo iti HC & S a nagobraanna. Nagnaedda iti Manila iti dua a tawen. Nakapundarda iti bassit a negosio a pangalaanda ti inaldaw a pagbiagda, ngem daksanggasat ta sinerrek ida ti mannanakaw ti namindua daraas. Gapu ti daytoy a pasamak, nagdesisionda a nagsubli iti Hawaii idi 1978 ta ammoda a nataltalged met laeng ditoy a lugar.


Naparaburanda da Domingo ken Teresita iti dua nga annak a lalaki--
Ni Alvin, inaunaan. Nayanak idi Setiembre 15, 1968. Simrek a nagsoldado iti dua a tawen kalpasanna, nagtrabaho iti Dorvin Leis Company. Nayasawa ken ni Tessie. Naaddaanda iti uppat nga annak: da Tiara, Telvin, Tisha ken Trevlyn.

Ni Arnold ti buridek, nayanak idi Disiembre 1o, 1971. Napan met nagsoldado. Maysa a karpintero. Adda met bunga ti ayan-ayatda ken ni Ariana [girlfriend-na], ni Chato.

Kameng ni Domingo iti Sinaetanian Organization ken Veteran Organization. Magustoanna unay ti agay-ayam iti hanafuda [sakura cards], ken kaay-ayona a kaay-ayam dagiti appokona.

Nalatak ti nagan da Domingo ken Teresita gapu ti lako a prutas ken nateng. Di mabilang dagiti ka-Filipinoan a karaman dagiti sabali a puli ti mapan gumatang ti tagilakoda iti sango ti balayda. Pamiliar kadagiti lokal a Filipino dagiti produkto a mailako a kas ti sibuyas, bawang, laya, kamatis, tarong, okra, marunggay, nagduduma a klasena a prutas, kdpy.

Ti pannakapnek dagiti kustomer a gumatang iti mailako ti kalikaguman unay dagitoy nga agasawa. Iti inaldaw a makaam-ammo kadagiti pada a Filipino, makisarsarita kadakuada, no ania ti kaudian a damag iti Filipinas ti pasaray ken kaaduan a tiempo a pangibusan da Domingo ken Teresita ti oras kadagiti kustomerda.

"Kasta ti biag iti Hawaii," kuna ni Domingo. "Uray nagretirokan iti trabaho, masapul ti bagi ti naan-anay nga ehersisio. Dimo ipalubos nga agsalug ti salun-atmo malaksid no dimo kabaelan. Iti tawenko a nobenta singko, ha, agtrabahoak latta!" inggibusna.

.

.

.

.

.

DOMINGO ILUSTRISIMO: Maysa a Sakada, naglako ti prutas ken nateng iti tawenna a 95

Rudy Ram. Rumbaoa

ammuenpaydaytoysakada.blogspot.com

DOMINGO ILUSTRISIMO: Maysa a sakada, naglako ti prutas ken nateng iti tawenna a 95

[Nabulod ti ladawan a naaramat.
Maysa kadagiti impinta ni Macario Pascual,
"The Sakada Series."

ITI nagkorosan ti South Papa ken Puunene Avenue iti Kahului, Maui, makita ti fruit and vegetables stall iti sango ti maysa a balay. Ditoy ti paggatangan dagiti 
ka-Filipinoan kadagiti nalaka a presko a prutas ken nateng. Uray dagiti sabsabali a puli, naawis ken nasurotanda met ti gumatang ditoy ta mannakigayyem ti akinkua ken mangimaton-- ti sakada nga agtawen iti 95, ni Domingo Ilustrisimo.


Ngem Asino ni Domingo Ilustrisimo?
Nayanak ni Domingo Ilustrisimo idi Agosto 3, 1912 idiay Sinait, Ilocos Sur.

Naglugan ni Domingo a nagpa-Hawaii iti barko nga S.S. Lincoln iti pantalan ti Salomague idi 1931. Dakkel ketdi a sakripisio ken determinasion ti inaramid ni Domingo nga agtawen laeng 19 idi panawanna ti pamiliana. Umabot iti makabulan a nagbiahe iti taaw ti barko a naglugananna sakbay a nagtengda ti isla ti Hawaii.

Ket segun ken ni Domingo, adda sumagmamano a bagyo ti nasagangda iti katengngaan ti taaw bayat a naglayag ti barko a naglugananna. Ngem intangsitna ketdi a napigsa ti resistansiana gapu ta saanna man pulos napadasan ti nagsakit a kas kadagiti padana a sakada a nagbiahe.

Makaisem a linagip ni Domingo dagiti gagayyem a nakalugananna iti barko a kas kada Rico Agdeppa ken Herman, ti nagbalin a kabbalayna  ngem dina malagipen ti apeliedona.

Simmanglad ti barko a naglugananda iti pantalan ti Honolulu ket kalpasanna, nagluas met la ti barko a nagturong iti Maui idi Agosto 15, 1931.

Nagtrabahoda a dagus iti Hawaiian Commercial & Sugar Company [HC & S]. Nabayadanda ti $1.oo iti kada aldaw a panagtrabahoda.

Agbunag ken agbagkat kadagiti maputed a kayo ti unas ti trabaho ni Domingo iti HC & S. Agpasuyot pay iti erbisidio [herbicides].

Malagip pay ni Domingo ti Dios-ti-aluadna Felix Pontanilla [ama ti nagkonsehal iti Maui, Joe Pontanilla] ti kinasayaatna kadakuada ken maipannakkel a lider dagiti Filipino. "Ammonakay' nga ipateg, isakit ken tulongan," kuna ni Domingo.

Inlawlawag pay ni Domingo ti panagsaad ken situasionda iti kampo. Naragsak a saan ti biag a nakaibalayanda. Ti kampo ket adda iti asideg ti Haole Clubhouse, ken abay laeng ti kiskisan [mill] iti Kahului.

Kuna ni Domingo a maysa pay a karagsakan a paset ti biag iti kampo ket isu ti panagparti kadagiti tarakenda a dingnguen [ken paset metten ti linglingayda kalpasan ti trabaho]-- kas ti baboy, manok ken uray pay ti "pinugpogan" a kalding ken baka.

Awaganda iti pinugpogan, kayatna a sawen, mapuoran ti dingnguen babaen ti panagaramat iti torch kalpasan a madalusanm ken maikkat ti dutdot ken lalaemna. "Naimas ti karne daytoy ta presko. Ti "kilawen" ti kaimasan," kunana.

Ti kilawen a kunada ket naiwa a karne ken no dadduma, adda bassit nayonna a taba ken malaokan ken matempla iti suka, natadtad a laya ken papait. Kaaduan a pagteng a maaramid ti kastoy ket no nalpasen ti trabaho ken pagdidinnawatan wenno pagbibingayanda met laeng ti karne ti dingnguen a maparti nga agindeg iti uneg ti kampo. Maaramid tunggal lawas.

Idi tawen 1962, nagdesision ni Domingo nga agbakasion iti Filipinas tapno mapan mangasawa.

Agtawen ni Domingo iti singkuenta iti dayta a tawen a panagawidna. Kalikagumanna ti mangilanding [ti sabali nga awag dagiti sakada ti mapan mangasawa].

Nagasat ketdi ni Domingo ta naisarakan dagiti kabagianna iti Filipinas ti asawaenna-- maysa a nalasbang ken ubing a balasang iti nagan a Teresita Ezcueta. Ket kas paset ti tradisiontayo nga ilokano, napan dimmanon ken nangas-asawa ni Domingo karaman ti partido ti lalakkian.

Iti laksid a damo pay laeng a nagkita da Domingo ken Teresita iti personal, makuna nga agayatda iti tunggal maysa. Gapu ta maysa laeng a bulan ti naited a bakasion ni Domingo, inalistuanda nga inurnos ti panagkallaysada banag met a naawatan ni Teresita ti kalikagum ti lalaki.

Awan ngarud nagbalin a tubeng iti relasionda. Nataming ti kasar ket nagbalin a nangayed ti selebrasion a naangay iti Sinait, Ilocos Sur.

Kalpasan ti sumagmamano laeng nga aldaw, nagsubli ni Domingo iti Hawaii.

Idi tawen tawen 1966, simmaruno ni Teresita a nagpa-Hawaii tapno makidenna ken ni Domingo bilang asawa.

Tawen 1976 idi nagawid dagiti Ilustrisimo iti Filipinas tapno nanamenda ti ragsak ti biag a nagbannoganda. Nagretiro ngaminen ni Domingo iti HC & S a nagobraanna. Nagnaedda iti Manila iti dua a tawen. Nakapundarda iti bassit a negosio a pangalaanda ti inaldaw a pagbiagda, ngem daksanggasat ta sinerrek ida ti mannanakaw ti namindua daraas. Gapu ti daytoy a pasamak, nagdesisionda a nagsubli iti Hawaii idi 1978 ta ammoda a nataltalged met laeng ditoy a lugar.


Naparaburanda da Domingo ken Teresita iti dua nga annak a lalaki--
Ni Alvin, inaunaan. Nayanak idi Setiembre 15, 1968. Simrek a nagsoldado iti dua a tawen kalpasanna, nagtrabaho iti Dorvin Leis Company. Nayasawa ken ni Tessie. Naaddaanda iti uppat nga annak: da Tiara, Telvin, Tisha ken Trevlyn.

Ni Arnold ti buridek, nayanak idi Disiembre 1o, 1971. Napan met nagsoldado. Maysa a karpintero. Adda met bunga ti ayan-ayatda ken ni Ariana [girlfriend-na], ni Chato.

Kameng ni Domingo iti Sinaetanian Organization ken Veteran Organization. Magustoanna unay ti agay-ayam iti hanafuda [sakura cards], ken kaay-ayona a kaay-ayam dagiti appokona.

Nalatak ti nagan da Domingo ken Teresita gapu ti lako a prutas ken nateng. Di mabilang dagiti ka-Filipinoan a karaman dagiti sabali a puli ti mapan gumatang ti tagilakoda iti sango ti balayda. Pamiliar kadagiti lokal a Filipino dagiti produkto a mailako a kas ti sibuyas, bawang, laya, kamatis, tarong, okra, marunggay, nagduduma a klasena a prutas, kdpy.

Ti pannakapnek dagiti kustomer a gumatang iti mailako ti kalikaguman unay dagitoy nga agasawa. Iti inaldaw a makaam-ammo kadagiti pada a Filipino, makisarsarita kadakuada, no ania ti kaudian a damag iti Filipinas ti pasaray ken kaaduan a tiempo a pangibusan da Domingo ken Teresita ti oras kadagiti kustomerda.

"Kasta ti biag iti Hawaii," kuna ni Domingo. "Uray nagretirokan iti trabaho, masapul ti bagi ti naan-anay nga ehersisio. Dimo ipalubos nga agsalug ti salun-atmo malaksid no dimo kabaelan. Iti tawenko a nobenta singko, ha, agtrabahoak latta!" inggibusna.



DOMINGO ILUSTRISIMO: Maysa a Sakada, naglako ti prutas ken nateng iti tawenna a 95.
Rudy Ram. Rumbaoa
Dagiti Koleksion a Daniw, Sarita, Kanta ken Dadduma Pay
wwwammeunpaydaytoysakada.blogspot.com

Taripatoen ti Bagi, Denggen ti Patigmaan dagiti Nagannak

[nabulod laeng ti ladawan a naaramat]

TARIPATOEN TI BAGI, DENGGEN TI PATIGMAAN DAGITI NAGANNAK
ni Rudy Ram. Rumbaoa


Kuna ni Maximo kadagiti nataengan ken kaedadna: "Taripatoen ti bukod a salun-at babaen iti panagipauneg kadagiti nasustansia a taraon." Para kadagiti agtutubo kunana: "Denggen ti patigmaan dagiti nagannakyo." Innayonna, "Isuro koma dagiti nagannak dagiti annak seknan ti masakbayan."


MAYSA ni Maximo Cabania, agtawen iti 16, a simmangpet iti Honolulu idi Enero 15, 1931. Maysa a Sakada.

Naglugan ni Maximo a kaduana pay dagiti sabsabali pay a lallaki iti barko a maawagan iti S.S. President Lincoln. Nagrubbuat ti barko iti pantalan ti Manila idi Disiembre 30, 1930. Ket kas met iti arapaap dagiti dadduma a sakada, napan ni Maximo iti Hawaii para iti naranraniag a masakbayan.

Matangdanan ni Maximo iti $1.00 iti kada oras a panagtrabahona iti kapinyaan ken kaunasan.


Asino ni Maximo Cabania?
Nayanak ni Maximo iti Lanipao, maysa a barrio ti Narvacan, Ilocos Sur idi Nobiembre 13, 1914. Iti lugar a naggapuan ni Maximo, adu a rigat ti nagpasaran ti pamiliana isu't gapuna a daytoy ti nangiduron kenkuana a mapan mangged iti Hawaii tapno maisakad ken mailung-aw ti pamiliana iti rigat.

Nagtrabaho ngarud iti Honoka'a Plantation iti isla ti Big Island iti tallo a bulan apaman a nakasangpet iti Hawaii. Naggabut iti root ken nagputed iti unas. Manipud dita, immakar iti Ola'a Plantation ket nagtrabaho iti tallo a tawen; adda pagpadaan ti baro a trabahona iti dati a naggapuanna- ti Honoka'a.

Idi 1934, napan idiay Kauai ket nagtrabaho iti Hawaiian Sugar Company. Malaksid laeng iti panaggabut ti root ken panagputed iti unas, nagtrabaho iti irrigation system ken naital-o ti saadna kas maysa a suberbisor wenno iti aw-awaganda iti "luna."

Kaay-ayo ni Maximo ti agbaniaga iti sabali-sabali a lugar ket idi 1941, immakar manen daytoy idiay Honolulu ket simrek iti Dole Plantation ti Whitmore, Wahiawa. Idiay, naggabut iti root, nagpuros ti pinya sana ilugan iti pineapple truck ken nagbalin pay daytoy a truck driver. Iti dayta a tawen, isu met idi ti ibebettak ti Maikadua a Gubat ti Sangalubongan. Dayta met a tiempo ti plano ni Maximo a mapan agbakasion idiay Filipinas, ngem gapu iti gubat, imbabawina.

Ket idi 1946, iti Pearl Harbor ti Honolulu, nagbirok iti sabali a manggedan- nagbalin daytoy a finger lift operator. Ditoy nga idiskarga ken agikarga kadagiti maibiahe a kargamento iti warehouses. Ket gapu iti nagbalin nga ekspiriensana iti Pearl Harbor, nagpirma iti kontrata nga agturong idiay Johnson Islands idi 1953 tapno agpintura kadagiti tanke a pakigubat iti uneg ti innem a bulan. Kalpasan ti kontratana, nagsubli iti Dole Plantation.

Kadagita a tiempo, kayatna manen a suboken ti sabali a lugar ken kompania a pagtrabahoan. Nagdesision a napan idiay Maui tapno sumrek iti Maui Pineapple Company iti Haliimaile, Maui. Naibalay daytoy a kaduana pay ti tallo a lallaki nga awanan iti asawa/batselor. Isuda: ti-Dios-aluadna Teofilo Lobusta, Mariano Supnet ken Castor Tadena.

Iti plantasion, agpuros ni Maximo iti pinya, aggabut iti root, agmaneho iti pineapple trucks ket i-deliberna iti cannery; nagbalin a luna kadagiti agdadamo nga agtrabaho. Naidestino pay a nagtrabaho iti experimental station, ken nagserbi pay a maysa a maintenance worker ti Baldwin Homes sakbay a nagretiro idi 1970.

Biag iti Kampo
Iti Haliimaile Camp, adda kooperasion iti tunggal maysa ta uray lallaki wenno babbai, pagsisinublatanda nga usaren ti community bathroom ken showers nga addaan laeng iti tabla a mamaglasin ken naitakup. Nagkatawa ni Maximo a nanglagip iti napalabas: "nga agaramid idi dagiti padana a lallaki iti maysa nga abut sada irungarong ti ramramayda iti bangir a banyo a paset ti pagdigosan dagiti babbai ket kasta unay ti ikkisda a makakita."

Bayat ti kaaddana iti Haliimaile, nagatendar ni Maximo kadagiti punsionan, nangruna iti pasala no mapili ti aribai para iti Rizal day ken dadduma pay a pasken. Sabali laeng ti pannakitienda dagiti trabahador iti Haliimaile store, iti agdama, maysan a nalatak a restauran ti dati a nagdissioan ti nasao a tianggi. Amin nga alaen wenno utangenda idi a naggapu iti tianggi ket maikkissay iti sumaruno a sueldoda. Agserbi pay ti tianggi kas Post Office.

Iti panaglabas ti panawen, adayo iti panunot ni Maximo ti panagasawa agingga iti 1965, idi simmangpet ti ina daytoy iti Hawaii, ni Esperanza Supnet Cabania, ta isu a mismo ti nangipalagip ken ni Maximo iti inna metten panagsimpa. Isungbat laeng ni Maximo a di pay nakasapul iti umno a babai a para kenkuana.

Ngem gasat siguro para ken ni Maximo ta iti dayta met la a tiempo, simmangpet ti sapsapulenna a babai a naggapu manipud iti Filipinas. Naipareha ti babai iti maysa kadagiti kabagian ni Maximo. Nagutigot ti rikna ni Maximo ken ni Teresita Paet, taga-Bantay, Ilocos Sur. Naam-ammo ni Maximo iti personal ni Teresita bayat iti panangbisitana kadagiti kabagianna idiay Honolulu. Nagam-ammoda iti apagbiit idi yam-ammo ni Maximo ti bagina ken ni Teresita bayat ti panaglabana kadagiti kawes. Para ken ni Maximo, na-love at first sight daytoy ken ni Teresita, ket ditoy a naluktan ti ridaw ti pusona tapno agipatulod kadagiti love letters ken cards iti tunggal aldaw. Kanayon pay a tawagan ni Maximo ni Teresita banag a kaburod unay ti naud-udi. No maminsan, marigatan ni Teresita ta kaaduan a tiempo, basaen ti miembros ti pamiliana dagiti ipatulod a surat ni Maximo, ken uray pay ti tawagna iti telepono. Gapu iti daytoy, marigatan unay ni Teresita nga agdesision. Immabot iti lima a tawen ni Maximo a nagarem ken ni Teresita tapno mapasukona ti puso ti balasang. Mamati ketdi ni Maximo iti pagsasao: "Adda napintas nga ibunga kadagiti ammona ti aganus ken aguray." Nagsakripisio ngarud ni Maximo.

Nagbanag met laeng
Adda ti pamilia ni Maximo idiay Honolulu a kas ken ni Teresita. Kinasarita dagiti nagannak ni Maximo ti dadakkel ni Teresita [adda idi ni Maximo iti Maui].

Iti Maui, adda idi Anti ni Teresita nga aggusto unay ken ni Maximo; ket kinasarita ti Anti ni Teresita ni Maximo. Babaen iti tulong ti agsumbangir a partidos, "maysa a danon," napagnunummoan a maisagana ti kallaysa. Idi ngarud Disiembre 30, 1978, nagkallaysa da Maximo ken Teresita idiay Honolulu.

Kalpasan ti kallaysa, immakar ni Teresita idiay Haliimaile, Maui, nga isu't nagbalin nga umok dagiti agasawa. Para ken ni Maximo, pudno, nabirokanna ti perpekto a babai ti pusona. Ket iti laksid ti diperensia dagiti edadda, managayat ken managipateg ni Teresita ken ni Maximo.

Ti Balakadna
Kuna ni Maximo kadagiti nataengan ken kaedadna: "Taripatoen ti bukod a salun-at babaen iti panagipauneg kadagiti nasustansia a taraon." Para kadagiti agtutubo kunana: "Denggen ti patigmaan dagiti nagannakyo." Innayonna, "Isuro koma dagiti nagannak dagiti annak seknan ti masakbayan."

Iti edad a 93, kabaelan pay laeng ni Maximo a dalusan ti aglawlaw ti pagtaenganda ken napisa nga ag-garden.Kalikagumanna pay ti agtrabaho para iti part-time job ngem problemana ti agmaneho. Intangsitna ketdi nga aglammua iti arubayan ti karrubana kas paset iti inaldaw nga ehersisyona. Paggaayatna met ti agpaspasiar wenno "ag-holo holo," a kaduan ni Teresita no day-offna.*