SILVESTRE PEROS, SR.: "Pateg ti Ayat ken Pannuporta Dagiti Annak"

KADAGITI annak a lallaki ken manugang a babbai, kaay-ayoda nga awagan iti "Tata." Wen, isu dayta ni Silvestre Peros, Sr.

Sakbay ti Baro a Tawen, Disiembre 31, 1916, nayanak ni Silvestre idiay Santo Domingo, Ilocos Sur. Nayasawa ken ni dati Herminia Torricer, karrubana.

Narigat ti panagbiag dagiti Peros. Agtrabaho ni Silvestre a kas maysa nga agpampanday tapno maitedna ti naan-anay a pannuporta iti pamiliana, a supusopan ti bassit a mateggedan ni Herminia nga aglako iti kumporme dita.

Idi tawen 1945, simmangpet dagiti sakada recruiters iti Filipinas manipud Hawaii tapno agala wenno agawis kadagiti ubbing ken napigsa a lallaki nga agtrabaho iti plantasion ti kaunasan ken kapinyaan.

Inawat a siraragsak ni Silvestre ti dimteng nga opurtunidad. Nagpirma iti kontrata uray ti kasukat daytoy iti panangpanawna ti ubing nga asawa ken dagiti annakna, da Greg ken Nenita.

Nagrubbuat ti barko nga S.S. Maunawili a nagluganan dagiti lallaki iti pantalan ti Salomague, Ilocos Sur, idi Enero 1946. Inesponsoran ti Hawaiian Commercial & Sugar Company ni Silvestre. Nagnaed dagitoy a lallaki iti Camp 13 idi nakasangpetda iti Maui. Kinabbalay ni Silvestre dagiti sumagmamano a sakada. Nagtrabaho ni Silvestre a kas fertilizer maintenance ken irrigation system maintenance-man agingga a nagretiro iti trabaho idi tawen 1978.

Para ken ni Silvestre, naliday ti biagna iti kampo gapu ta kailiwna unay ti nabati a pamiliana. Ket iti bulan ti Hulio 1946, napasangpeten ni Silvestre ti pamiliana iti Hawaii. Maysa ti pamilia ni Silvestre kadagiti nagindeg iti Camp 13 iti daydi a tiempo.

Idi 1950, nagdesision da Silvestre ken Herminia a nasaysayaat a lugar met laeng ti Filipinas a pagdakkelan dagiti annakda. Inyawid ngarud ni Silvestre ti sibubukel a pamiliana a nagsubli iti Filipinas. Kalpasanna, nagsubli met laeng iti Hawaii nga is-isuna.

Kadagidi a tiempo, ekspektaren met idin ni Herminia nga ipasngayna ti anakda a lalaki bayat ti kaaddana iti Filipinas. Nayanak ngarud ti maysa a nalungpo nga ubing ket pinanagananda iti Silvestre, Jr. Kinapudnona, ti ammoda idi mayanak daytoy iti barko a naglugananda a nagsubli iti Filipinas. Ngem iti Santo Domingo ti nagpasngayan ni Herminia idi Enero 3, 1951.

Manipud ubbing agingga iti agtutubo, dakkelen dagiti annakda Silvestre ken Herminia, isut' gapuna a nagdesisionda a napimpintas a maimatanganda nga agpadpada ti panagdakkel dagitoy.

Kalpasan ti siam a tawen, idi 1960, nagsubli ti sibubukel a pamiliana iti Hawaii malaksid laeng ken ni Aurea gapu ta addan asawa daytoy iti dayta a tiempo, ngem nakapan met laeng iti Hawaii kalpasan ti sumagmamano a tawen.

Iti panagsublida iti Hawaii, nagnaedda iti Camp 4. Naipasngay ti sabali pay nga anakda a lalaki, ni Jesse, idi Marso 19, 1962. Manipud kampo kuatro, immakarda iti numero 6 increment gapu ta mannarimaan idin a rebrebbaen ti HC & S ti nasao a kampo.

Naragsak ni Silvestre iti panagtitipon ken panagguummongda nga aggagayyem iti old Kahului Shopping Center. Agay-ayamda iti baraha, checkers ken hanafuda iti sirok ti kayo ti monkeypod.

Kaay-ayo pay ni Silvestre ti agatendar iti "biangan" [cockfight] a kaduana ti gayyemna, ti Dios-ti-aluadna Mr. Jesus Tesoro, maysa met laeng a sakada. Dagitoy nga aktibidad ti pangibusanna ti orasna. Sabali laeng ti talento ni Silvestre nga agpukis. Kaaduanna, isu ti mamukis ti buok dagiti gagayyemna.

Agpada a manangipateg ken managayat a nagannak da Silvestre ken Herminia.

Iti naminsan, adda nakakita ken ni Herminia a naggapu iti swap meet a bitbitna ti bay-ong ti nagduduma a prutas, nateng, kappi/rasa ken ikan. Magustoan ni Herminia ti mapan agparut ti ruot ken agdalus iti lawlaw ti pagtaengan dagiti annakna. "Napintas a watwat ti bagi," kunana.

Naparaburan da Silvestre ken Herminia iti innem a community-minded ken church-oriented nga annak:

*Ni Aurea Tagorda ti inauna. Nayasawa iti Dios-ti-aluadna a Reynante Tagorda. Maysa a retirado a Medical Records employee iti Hale Makua. Aktibo kadagiti sumagmamano a Filipino Community Clubs. Lima ti annakda kadaydi nagawan nga asawana. Isuda: Vic [Joanne], Gene, Leilani [Marcus] Badley, Robert [Mary Jane], Richard [Carolyn], ken 13 ti appokoda.

*Maikadua ni Nenita. Retirado a cook iti Hale Makua ken nayasawa ken ni Rogelio Evangelista, retirado nga empliado ti Hawaiian Telephone Company. Agpadada nga aktibo iti Veterans Activities kasta met iti Filipino clubs ken iti Good Sheperd Church. Maysa ti anakda, ni Edward [Sannah, ken dua ti appokoda.

*Ni Greg ti maikatlo. Retirado a Police Lieutenant, nayasawa ken ni Petra Domingo, retirado iti Maui County Housing Specialist. Aktibo dagitoy iti Maui ken Statewide Filipino Clubs, kasta met iti Christ the King Church kas lector, Eucharistic Minister ken Baptism Preparation. Agpada nga ahente dagitoy iti Real Estate para iti Peros Realty. Tallo ti annakda: ni Gregory "Jay" [Lorelle], Peggy ken Pamela. Dua ti appokoda.

*Ni James, ti maikapat. Maysa a mail-carrier, nayasawa ken ni dati Prescilla Paet, maysa a nurse. Kaay-ayoda ti makipaset kadagiti aktibidad ti komunidad kas iti panagserbi iti simbaan, ti St. Anne idiay Waihe'e. Dua dagiti annakda: Jason [Cecilia] ken Melissa. Dua dagiti appokoda.

*Ti maikalima isu daydi Dios-ti-aluadna a Sylvester, Jr., maysa a Realtor, nayasawa ken ni dati Lucy Cabalo, retirado a mangisursuro. Karamanda Sylvester ken Lucy kadagiti Filipino Community Clubs, MEO, kasta met iti simbaan mainaig iti kina-ministro ti Christ the King Church, Finance, Baptism Preparation ken Grief Support Ministry. Ni Sylvester Jr., ti agtagikua iti Peros Realty Company. Dua ti annakda, Lianne [Mike] Peros-Busch ken Sherman Luke.

*Ni Jesse ti inaudi, maysa nga Horizon Air System Analyst, nayasawa ken ni Anne Setera, maysa nga Application Specialist for Financial Aid iti Clark College idiay Vancouver, Washington. Pasetda iti Little League group ti anakda. Katekistada iti St. John Evangelist Church idiay Vancouver.

Maysa ti anakda, ni Zachary.

Balakad ni Tata Silvestre idi kadagiti ubbing ken agtutubo: "Mapan agbasa iti eskuela, gun-oden ti panagadal para ti nasaysayaat a panagbiag. No awan ti adal, awan napintas a biag."

Kadagiti nataengan kunana: "Makitipon kadagiti pada a nataengan, agpinnadamag, agiinnistoria, agay-ayam iti baraha, sakura ken checkers. Agtalinaed a naragsak."

Nagdennada Tata ken Nana iti agarup 68 a tawen. Kuna dagiti annakda: "Bigbigenmi ti pateg ti ayat ken pannuportada kadagiti annak, appoko ken appoko ti tuod."

.

.

.

.

.

SILVESTRE PEROS, SR.: "Pateg ti Ayat ken Pannuporta Dagiti Annak"

Rudy Ram. Rumbaoa

ammuenpaydaytoysakada.blogspot.com

[nabulod ti ladawan a nausar]

SILVESTRE PEROS, SR.: "Pateg ti Ayat ken Pannuporta Dagiti Annak"

Silvestre Peros, Sr. ken Herminia Torricer

KADAGITI annak a lallaki ken manugang a babbai, kaay-ayoda nga awagan  iti "Tata." Wen, isu dayta ni Silvestre Peros, Sr.

Sakbay ti Baro a Tawen, Disiembre 31, 1916, nayanak ni Silvestre idiay Santo Domingo, Ilocos Sur. Nayasawa ken ni dati Herminia Torricer, karrubana.

Narigat ti panagbiag dagiti ag-Peros. Agtrabaho ni Silvestre a kas maysa nga agpanpanday tapno maitedna ti naan-anay a pannuporta iti pamiliana, a supusopan ti bassit a mateggedan ni Herminia nga aglako iti kumporme dita.

Idi tawen 1945, simmangpet dagiti sakada recruiters iti Filipinas manipud Hawaii tapno agala wenno agawis kadagiti ubbing ken napigsa a lallaki nga agtrabaho iti plantasion ti kaunasan ken kapinyaan. 

Inawat a siraragsak ni Silvestre ti dimteng nga opurtunidad. Nagpirma iti kontrata uray ti kasukat daytoy iti panangpanawna ti ubing nga asawa ken dagiti annakna, da Greg ken Nenita.

Nagrubbuat ti barko nga S.S. Maunawili a nagluganan dagiti lallaki iti pantalan ti Salomague, Ilocos Sur, idi Enero 1946. Inesponsoran ti Hawaiian Commercial & Sugar Company ni Silvestre. Nagnaed dagitoy a lallaki iti Camp 13 idi nakasangpetda iti Maui. Kinabbalay ni Silvestre dagiti sumagmamano a sakada. Nagtrabaho ni Silvestre a kas fertilizer maintenance ken irrigation system maintenance-man agingga a nagretiro iti trabaho idi tawen 1978.

Para ken ni Silvestre, naliday ti biagna iti kampo gapu ta kailiwna unay ti nabati a pamiliana. Ket iti bulan ti Hulio 1946, napasangpeten ni Silvestre ti pamiliana iti Hawaii. Maysa ti pamilia ni Silvestre kadagiti nagindeg iti Camp 13 iti daydi a tiempo.


Idi 1950, nagdesision da Silvestre ken Herminia a nasaysayaat a lugar met laeng ti Filipinas a pagdakkelan dagiti annakda. Inyawid ngarud ni Silvestre ti sibubukel a pamiliana a nagsubli iti Filipinas. Kalpasanna, nagsubli met laeng iti Hawaii nga is-isuna. 

Kadagidi a tiempo, ekspektaren met idin ni Herminia nga ipasngayna ti anakda a lalaki bayat ti kaaddana iti Filipinas. Nayanak ngarud ti maysa a nalungpo nga ubing ket pinanagananda iti Silvestre, Jr. Kinapudnona, ti ammoda idi mayanak daytoy iti barko a naglugananda a nagsubli iti Filipinas. Ngem iti Santo Domingo ti nagpasngayan ni Herminia idi Enero 3, 1951.


Manipud ubbing agingga iti agtutubo, dakkelen dagiti annakda Silvestre ken Herminia, isut' gapuna a nagdesisionda a napimpintas a maimatanganda nga agpadpada ti panagdakkel dagitoy. 

Kalpasan ti siam a tawen, idi 1960, nagsubli ti sibubukel a pamiliana iti Hawaii malaksid laeng ken ni Aurea gapu ta addan asawa daytoy iti dayta a tiempo, ngem nakapan met laeng iti Hawaii kalpasan ti sumagmamano a tawen.

Iti panagsublida iti Hawaii, nagnaedda iti Camp 4. Naipasngay ti sabali pay nga anakda a lalaki, ni Jesse, idi Marso 19, 1962. Manipud kampo kuatro, immakarda iti numero 6 increment gapu ta mannarimaan idin a rebrebbaen ti HC & S dagiti nasao a kampo.


Naragsak ni Silvestre iti panagtitipon ken panagguummongda nga aggagayyem iti old Kahului Shopping Center. Agay-ayamda iti baraha, checkers ken hanafuda iti sirok ti kayo ti monkeypod.

Kaay-ayo pay ni Silvestre ti agatendar iti "biangan" [cockfight] a kaduana ti gayyemna, ti Dios-ti-aluadna Mr. Jesus Tesoro, maysa met laeng a sakada. Dagitoy nga aktibidad ti pangibusanna ti orasna. Sabali laeng ti talento ni Silvestre nga agpukis. Kaaduanna, isu ti mamukis ti buok dagiti gagayyemna.

Agpada a manangipateg ken managayat a nagannak da Silvestre ken Herminia.

Iti naminsan, adda nakakita ken ni Herminia a naggapu iti swap meet a bitbitna ti bay-ong ti nagduduma a prutas, nateng, kappi/rasa ken ikan. Magustoan ni Herminia ti mapan agparut iti ruot ken agdalus iti lawlaw ti pagtaengan dagiti annakna. "Napintas a watwat ti bagi," kunana.


Naparaburan da Silvestre ken Herminia iti innem a community-minded ken church-oriented nga annak:

*Ni Aurea Tagorda ti inauna. Nayasawa iti Dios-ti-aluadna a Reynante Tagorda. Maysa a retirado a Medical Records employee iti Hale Makua. Aktibo kadagiti sumagmamano a Filipino Community Clubs. Lima ti annakda kadaydi nagawan nga asawana. Isuda: Vic [Joanne], Gene, Leilani [Marcus] Badley, Robert [Mary Jane], Richard [Carolyn], ken 13 ti appokoda.

*Maikadua ni Nenita. Retirado a cook iti Hale Makua ken nayasawa ken ni Rogelio Evangelista, retirado nga empliado ti Hawaiian Telephone Company. Agpadada nga aktibo iti Veterans Activities kasta met iti Filipino clubs ken iti Good Sheperd Church. Maysa ti anakda, ni Edward [Sannah, ken dua ti appokoda.

*Ni Greg ti maikatlo. Retirado a Police Lieutenant, nayasawa ken ni Petra Domingo, retirado iti Maui County Housing Specialist. Aktibo dagitoy iti Maui ken Statewide Filipino Clubs, kasta met iti Christ the King Church kas lector, Eucharistic Minister ken Baptism Preparation. Agpada nga ahente dagitoy iti Real Estate para iti Peros Realty. Tallo ti annakda: ni Gregory "Jay" [Lorelle], Peggy ken Pamela. Dua ti appokoda.

*Ni James, ti maikapat. Maysa a mail-carrier, nayasawa ken ni dati Prescilla Paet, maysa a nurse. Kaay-ayoda ti makipaset kadagiti aktibidad ti komunidad kas iti panagserbi iti simbaan, ti St. Anne idiay Waihe'e. Dua dagiti annakda: Jason [Cecilia] ken Melissa. Dua dagiti appokoda.

*Ti maikalima isu daydi Dios-ti-aluadna a Sylvester, Jr., maysa a Realtor, nayasawa ken ni dati Lucy Cabalo, retirado a mangisursuro. Karamanda Sylvester ken Lucy kadagiti Filipino Community Clubs, MEO, kasta met iti simbaan mainaig iti kina-ministro ti Christ the King Church, Finance, Baptism Preparation ken Grief Support Ministry. Ni Sylvester Jr., ti agtagikua iti Peros Realty Company. Dua ti annakda, Lianne [Mike] Peros-Busch ken Sherman Luke.

*Ni Jesse ti inaudi, maysa nga Horizon Air System Analyst, nayasawa ken ni Anne Setera, maysa nga Application Specialist for Financial Aid iti Clark College idiay Vancouver, Washington. Pasetda iti Little League group ti anakda. Katekistada iti St. John Evangelist Church idiay Vancouver.
Maysa ti anakda, ni Zachary.


Balakad ni Tata Silvestre kadagiti ubbing ken agtutubo: "Mapan agbasa iti eskuela, gun-oden ti panagadal para ti nasaysayaat a panagbiag. No awan ti adal, awan napintas a biag." 

Kadagiti nataengan kunana: "Makitipon kadagiti pada a nataengan, agpinnadamag, agiinnistoria, agay-ayam iti baraha, sakura ken checkers. Agtalinaed a naragsak."

Nagdennada Tata ken Nana iti agarup 68 a tawen. Kuna dagiti annakda: "Bigbigenmi ti pateg ti ayat ken pannuportada kadagiti annak, appoko ken appoko ti tuod."



SILVESTRE PERSO, JR.: "Pateg ti Ayat ken Pannuporta Dagiti Annak"
Rudy Ram. Rumbaoa
Dagiti Koleksion a Daniw, Sarita, Kanta ken Dadduma Pay
wwwammuenpaydaytoysakada.blogspot.com

SILVESTRE PEROS, SR., Bigbigen Dagiti Annakda ti Pateg, Ayat ken Pannuporta

[Nabulod ti ladawan a naaramat. Maysa a buya ti sakada a nagbagkat iti naputed nga unas]

SILVESTRE PEROS, SR., Bigbigen Dagiti Annakda ti Pateg, Ayat ken Pannuporta Kadakuada
ni Rudy Ram. Rumbaoa

"Kuna dagiti annakda: "Bigbigenmi ti kinapateg ti ayat ken pannuportada kadakami...""

KAAY-AYO nga awagan dagiti annakna a lallaki ken manugangna a babai iti "Tata." Wen, isu dayta ni Silvetre Peros, Sr.

Nayanak sakbay ti baro a tawen ni Silvestre idi Disiembre 31, 1916 idiay Santo Domingo, Ilocos Sure. Nayasawa ken dati Herminia Torricer, karrubana.
Narigat ti biag dagiti ag-Peros idi adda iti Filipinas. Mammanday laeng ti trabaho ni Silvestre a pangsuportana iti pamilia a supusopan iti bassit a mateggedan ni Herminia iti panaglakolakona iti kumporme dita.

Iti tawen 1945, simmangept dagiti pannakabagi ti sakada recruiter iti Filipinas tapno agawis kadagiti agtutubo ken napipigsa a lallaki nga agtrabaho iti plantasion ti kaunasan ken kapinyaan ti Hawaii. Ni Silvestre ti maysa kadagiti kagagasatan a lallaki a napili nga agtrabaho. Naragsak ni Silvestre iti dimteng a gasat ken opurtunidad kenkuana. Nagpirma ngarud iti kontrata uray no ti kasukat daytoy ket iti panangpanawna iti ubing nga asawa ken dagiti annakna- da Greg ken Nenita.

Nagrubbuat ti grupo ni Silvestre manipud iti Puerto ti Salomague, Ilocos Sur, idi Enero 1946. Naglugan dagitoy a lallaki iti barko nga S.S. Maunawili. Ti Hawaiian Commercial & Sugar Company ti nangisponsor ken ni Silvestre.

Apaman a nakasangpet ni Silvestre iti Maui, nangnaed daytoy iti Camp 13. Kinabbalayna dagiti sumagmamano a sakada. Nagtrabaho kas fertilizer maintenance man ken irrigation system maintenance man agingga a nagretiro iti serbisio idi tawen 1978.

Para ken ni Silvestre, naliday ti nagbalin a biagna iti kampo gapu iti nalaus unay nga iliwna iti pinanawanna a pamilia. Ngem saan a nagbayag, nagpa-Hawaii ti pamiliana idi Humio 1946.

Tawen 1950, narikna dagiti agasawa a Silvestre ken Heminia a narigat ti biag kadagidi a tiempo. Kunada a nasaysayaat met laeng ti Filipinas a pangpadakkelan dagiti annakda. Inyawid ngarud ni Silvestre ti sibubukel a pamiliana idiay Filipinas, kalpasanna, nagsubli iti Hawaii nga is-isuna.

Kadaydi a tiempo a panangyawid ni Silvestre ti pamiliana iti Filipinas, namnamaenda ken Herminia a maipasngay ti anakda iti Hawaii ngem saan. Uray iti kaaddada iti barko a naglugananda, ti ammo ni Silvestre no dita ti paganakan ti asawana. Ngem iti ilida a Santo Domingo ti nagpasngayan ni Herminia, Enero 3, 1951, iti maysa a nalungpo a maladaga, ket pinanagananda iti Silvestre, Jr.

Manipud ubbing agingga a dimmakkel dagiti annakda, ni Herminia ti nangtaripato kadakuada. Bayat met kadagidi a tiempo a panagdakkel dagiti ubbing, nagdesisionan da Silvetre ken Herminia a nasaysayaat met la nga agsubli ti sibubukel a pamiliana iti Hawaii tapno maimatangan ni Silvestre ti panagdakkelda ken maitedna ti umiso a kasapulanda. Kalpasan ngarud ti siam a tawen a panagiinnadayo ti pamilia, idi 1960, nagsubli ti sibubukel a pamilia iti Hawaii malaksid la ken Aurea ta naasawaan idin, ngem simmaruno met laeng a nagpa-Hawaii kalpasan ti sumagmamano a tawen a panagurayna.

Kalpasan a nakasubli ti sibubukel a Peros iti Hawaii, nagnaedda iti Kampo Kuatro. Ditoy a nakaipasngayan ti sabali pay nga anak ni Silvestre a lalaki idi Marso 19, 1962- ni Jesse. Ket manipud Kampo Kuatro, immakar ti pamilia iti Numero 6 Increment gapu ta manarimaan idin a rebrebbaen ti HC & S ti dati a kampo a nagyananda.

Naragsak ti Silvestre iti panagtitiponda nga agpapagayam iti old Kahului Shoppong Center. Ditoy a pangibusanda ti oras da iti panagay-ayam iti baraha, chekers ken hanafuda iti sirok ti kayo ti monkeypod ti nasao a center.

Kaay-ayo pay ni Silvestre ti agbuya iti "biangan" [wenno cockfight] a kaduana dagiti gagayyemna ta maysa pay daytoy a paborito a pangibusanda ti oras. Mammukis pay ni Silvestre ta isu a mismo ti mamukpukis iti buok dagiti gagayyemna.

Manangipateg ken managayat a nagannak da Silvestre ken Herminia. Manakitienda ni Herminia ta kanayon a mapan iti swap meet a bitbitna ti bay-ong a pangipananna kadagiti matiendaananna kas iti prutas, nateng, kappi wenno rasa ken lames. Kaa-ayo pay ni Herminia ti mangpasiar dagiti pagtaengan dagiti annakna a pangibusanna metten ti oras iti panangdalusna iti arubayan ken uneg ti balbalayda. Kuna ni Hermia a napintas a panangwatwat iti bagi ti panagdalusdalusna.

Naparaburan da Silvestre ken Herminia iti innem a community-minded ken church-oriented nga annak:
Ni Aurea Tagorda ti inauna. Nayasawa iti Dios-ti-aluadna Reynante tagorda. Maysa ni Aurea a retirado a medical records employee iti Hale Makua. Aktibo iti Filipino Community Clubs. Lima ti annakda: isu da Vic [Joanne], Gene, Leilani [Marcus] Badley, Robert [Mary Jane], Richard [Carolyn], ken 13 ti appokoda.

Ni Nenita ti maikadua. Retirado a cook iti Hale Makua ken nayasawa ken ni Rogelio Evanghelista, maysa a retirado nga empliado iti Hawaiian Telephone Company. Agpada da Nenita ken Rogelio nga aktibo iti Veterans Activities kasta met iti Filipino clubs ken iti Good Sheperd Church. Maysa ti anakda, ni Edward [Sannah], ken dua ti appokoda.

Maikato a bunga ni Greg. Retirado a Police Lieutenant ken nayasawa ken ni Petra Domingo, retirado iti Maui County Housing Specialist. Aktibo dagitoy nga agasawa iti Maui ken iti Statewide Filipino Clubs, kasta met iti Christ the King Church kas lector, Eucharistic Minister ken Baptism Preparation. Agpada nga ahente dagitoy iti Real Estate para iti Peros Realty. Tallo ti annakda: ni Gregory "Jay" [Lorelle], Peggy ken Pamela. Dua ti appokoda.

Ni James ti maikapat. Maysa a mailcarrier, nayasawa ken dati Prescilla Paet, maysa a nurse. Kaay-ayoda ti makipaset kadagiti aktibidad ti komunidad kas iti panagserbi iti simbaan, ti St. Anne ti Waihe'e. Dua dagiti annakda: Jason [Cecilia] ken Melissa. Dua ti appokoda.

Maikalima ti Dios-ti-aluadna Sylvester Jr., maysa a Realtor, nayasawa ken ni dati Lucy Cabalo, retirado a mangisursuro. Aktibo da Sylvester ken Lucy kadagiti Filipino Community Clubs, MEO, kasta met iti simbaan mainaig iti kina-ministro ti Christ the King Church, iti Finance, Baptism Preparation ken Grief Support Ministry. Ni Sylvester Jr., ti agtagikua iti Peros Realty Company. Dua ti annakda: da Lianne [Mike] Peros-Busch ken Sherman Luke.

Ni Jesse ti inaudi, maysa nga Horizon Air System Analyst, nayasawa ken ni Anne Setera, maysa nga Application Specialist for Financial Aid iti Clark College idiay Vancouver, Washington. Kameng iti Little League Group dagiti annakda. Katekistada iti St. John Evangelist Church ti Vancouver. Maysa ti anakda, ni Zachary.

Balakad ni Tata Silvestre kadagiti agtutubo: "Mapan agbasa iti eskuela, gun-oden ti imbag nga ipaay ti panagbasa para iti naranraniag a masakbayan ken panagbiag. No awan ti adal, awan ti napintas a biag."

Kadagiti kapatadana kunana: "Makitipon kadagiti pada a nataengan, agpipinnadamag, agiinnistoria, agay-ayam iti baraha, sakura, ken checker. Agtalinaed a naragsak."

Kuna dagiti annakda: "Bigbigenmi ti kinapateg ti ayat ken pannuportada kadakami."

Nagdenna dagiti agasawa iti agarup 68 a tawen.

ARTHUR SUMABAT: Pagulidanan nga Anak ken Ama

[Nabulod laeng ti ladawan a naaramat iti salaysay. Ladawan ti dua a sakada nga agputputed iti unas]

ARTHUR SUMABAT: Pagulidanan nga Anak ken Ama
ni Rudy Ram. Rumbaoa

"Planuen a nasayaat ti masakbayan. Saan nga agsuko. Kanayon a padasen a padur-asen ti bukod a bagi ta adda nailatang a siled ti panagdur-as." 

MAYSA a sakada, nagaget nga agtrabaho tapno magun-od ti arapaapna, isu dayta ni Arthur Sumabat.

Nayanak ni Arthur idiay Santo Domingo, Ilocos Sur, idi Mayo 2, 1927. Iti saan nga inkakaayatan ni Arthur, gulpe a nagbalin a pannakaama ti pamilia gapu iti ipupusay daydi amana idi Maikadua a Gubat iti Sangalubongan. Iti determinasionna a mangbiirok iti napimpintas a masakbayan ti pamiliana, pudno, saanna nga inlibak, kinayatna met ti makapan iti Hawaii tapno agtrabaho. Ngem gapu ta menor de edad, ti ina daytoy ti nagpirma iti kontrata para ken ni Arthur tapno maibilang a maysa kadagiti 1946 a rekrut a mapan agtrabaho iti plantasion ti kaunasan ken kapinyaan iti Hawaii.

Nagasat ni Arthur ta nairaman ti naganna iti listaan dagiti naawis nga agtrabaho iti Hawaii. Apagisu laeg ti bilang ti quota a kasapulan dagiti recruiters idi nagpirma ti inana. Ket nupay nairaman ni Arthur kadagiti baro a rekrut, nalidayan met iti saan a pannakaawat dagiti immun-una kenkuana a nagpirma gapu iti nadumaduma a rason. Ngarud, maysa ni Arthur kadagiti 1946 a Sakada a nagbiahe a nagpa-Hawaii.

"Nakem ti Apo Dios daytoy," kuna ni Arthur. "Agyamanak unay kenkuana!"

Nagrubbuat ti barko a S.S. Maunawili nagluganan dagitoy a lallaki iti Puerto ti Salomague, Ilocos Sur, idi Mayo 1946. Nakadanon ti barko iti Maui, Hawaii, iti bulan ti Hunio iti dayta met la a tawen ken dagus a nagtrabaho ni Arthur iti Hawaiian Commercial & Sugar Company. Nagnaed ni Arthur iti Young Hee Camp, maysa a kampo nga adda iti asideg ti tiangge, ti dati a Maui Shokai, iti dakkel a swimming pool ti Puunene.

Kuna ni Arthur nga aggaammo ti tunggal maysa a ka-Filipinoan nga agnaed sadiay, ken ammoda nga ipateg ken isakit ti tunggal maysa a ka-pulida. Adu dagiti pagtitiponanda kadagitoy a gagayyemna, nangruna iti pasala. Paggugusto idi ni Arthur ti mapan agbuya iti sine iti Puunene. Kunana a maysa daytoy a kararagsakan a paset ti panaginanana kalpasan iti naunday a panagtrabahona nga agmalmalem. Uppat a tawen a nagtrabho iti HC & S. Nagparaspas iti ruot, agptuted iti unas a maimula ken agpadanum iti taltalon ti trabaho ni Arthur.

 
Idi tawen 1950, naayaban ni Arthur a napan nagsanay iti armada ti Estados Unidos ken nagserbi iti Korean War agingga iti Nobiembre 1952. Sakbay a napan iti armada, naguyugoy ken naawis ti rikna ni Arthur iti maysa a napintas a balasang a naam-ammona. Nainaganan daytoy a kas Flossie Bolosan Lubera, maysa a local born Filipina. Ngem gapu ta sangsangpet idi ni Arthur a naggapu iti Filipinas, saan nga interesado ni Flossie kenkuana. Para ken ni Flossie, ibilangna ni Arthur kas "Filipino Boy."

Iti sabali a bangir, magustoan ken kayat ti ina ni Flossie ni Arthur a para iti balasangna. Ket gapu iti dayta, inimbitaran ti ina ni Flossie ni Arthur iti pagtaenganda tapno pasiarenna ni Flossie. Inkalintegan ni Flossie idi a pagwadan ti istrikto dagiti nagannak kenkuana. Saan a mapalubosan a mapan maki-date, wenno mapan iti pasalaan ken dadduma pay nga aktibidad dagiti agtutubo. Ngem iti panaglabas ti panawen, kinayatna met laeng ta naguapo, nasingpet ken makaay-ayo ni Arthur. Siempre, kayat dagiti nagannakna ni Arthur nga agbalin a manugangda.

Idi nagsubli ni Arthur manipud iti Korean War, naituloy ti relasionda. Kas tradision dagiti Filipino, napasamak ngarud ti "panangdanon ti partido ti lalakian iti partido ti balasang iti pagtaenganda." Natulag ngarud ti kasar da Arthur ken Flossie. Nagkallaysa da Arthur ken Flossie idi Oktubre 3, 1953 iti Holy Family Catholic Church iti Puunene. Naangay ti padaya iti pagtaengan dagiti nagannak ni Flossie iti Camp 6 [maysa a kampo nga adda iti asideg ti Animal Shelter iti agdama], agarup dua gasut dagiti naimbita a sangsangalili. Nakipagnaedda Arthur ken Flossie kadagiti nagannakna manipud 1953 agingga iti 1957, kalpasanna, immakarda iti Spanish B [maysa a kampo iti HC & S mill]. Ket idi 1960 agingga iti 1987, nagnaedda iti 6th Increment sakbay nga immakarda iti 11th Increment.

Managayat nga agsursuro kadagiti baro a teknolhiya ken trabaho ni Arthur. Bayat ti panagtrabahona iti HC & S a kas katulongan ti maysa a mekaniko iti rabii, simrek a nagbasa iti aldaw iti Maui Technical School [ti Maui Community College]. Nagadal pay iti adult education iti Baldwin tapno maawatna ti High School Diploma. Ibilang ni Arthur a pannakidangadang daytoy gapu iti akemna iti pamilia ken saan nga agnanayon a maited ti naimbag a gasat kenkuana. Pudno a sakripisio daytoy para kada Arthur ken Flossie, ngem ammoda nga agpadpada a pagsayaatan daytoy ti pamilia.

Idi 1960, naluktan ti baro nga opurtunidad. Naglusulos ni Arthur iti HC & S tapno awatenna ti trabaho iti armada kas maysa a reservist. Nageksamen, naipasana ket nagtrabaho sadiay iti tallo a tawen kas Administrative Supply Technician. Idi 1963, naluktan manen ti sabali nga opurtunidad kenkuana, nagekasamen para iti Post Office, nakapasa, ken nagtrabaho sadiay kas Senior Clerk agingga iti panagretirona idi 1990. Nabigbig idi 2002 kas maysa kadagiti Outstanding Older American Nominee of Maui babaen ken ni pasado Maui County Mayor Kimo Apana.

Adun a lugar ti napanan da Arthur ken Flossie kalpsan ti panagretiroda iti trabaho. Manipud iti Post Office ni Arthur, ken kas Maui Memorial Medical Center Billing Clerk ni Flossie idi 1991- impanakkelda a nabaddekandan ti Africa, Alaska, South America, Mediterranean, China, Singapore, Korea, Taiwan, Indonesia ken Mexico. Paggaayatda ti ballroom dancing ken kamengda ti Valley Isle Dance Club ken Aloha Ballroom Academy. Karaman pay ni Arthur iti Gateball Club. Mapan iti Japan ken Korea ti nasao a club para iti Gateball tournaments. Idi tawen 2000, nangabak ti Gateball Club a kimmappengan ni Arthur.

Naparaburan dagiti Sumabat iti tallo nga annak a lallaki:
*Ni Edward, inauna, nayasawa ken ni Diana Fong. Naawatna ti Business Administration degree manipud iti University of Hawaii- Manoa. Nagtrabaho iti Allstate Insurance iti Washington State. Maysa ti anakda, ni Taryn, maysa a National Honor Roll Student.

*Maikadua ni Allen. Nagturpos iti Maui Community College with a degree in Carpentry. Agnaed iti Maui.

*Inaudi ni David. Nagturpos iti Unibersidad ti Hawaii- Manoa iti Business Administration degree. Nagtrabaho iti Honolulu for Comprehensive Financial Planning. Nayasawa ken ni dati Julie Lumives. Maysa ti anakda, ni Jaydee.

Ti balakad ni Arthur kadagiti ub-ubbing ken agtutubo: "Planuen a nasayaat ti masakbayan. Saan nga agsuko. Kanayon a padasen a padur-asen ti bukod a bagi ta adda nailatang a siled ti panagdur-as."

Para kadagiti nataengan, kunana: "Agwatwat. Agbalin a kanayon nga aktibo iti trabaho. Agbalin a positibo iti panunot ken aramid."*

 

Gapu iti Edukasion ken Pammati iti Dios No Apay a Nagballigi iti Arapaapna

GAPU ITI EDUKASION KEN PAMMATI ITI DIOS NO APAY A NAGBALLIGI ITI ARAPAAPNA

ni Rudy Ram. Rumbaoa

"Nagbalin pay ni Ernesto a Registered Public Accountant. Adu ti natulonganna a ka-Filipinoan iti pannakaipagna ken pannakatrabaho dagiti income tax return da..."

MASANSAN a dagiti negosiante laeng ti agbibiahe. Kakaayatan met dagiti agtutubo wenno naasawaan ken ub-ubbing ti agadbenturismo, panangpadas ken panangsubok ti kabaelan nga agbiahe. Ngem mamatikayo man wenno saan, kabaelan met daytoy agtawenen iti walopulo ket tallo a Sakada ti agbiahe- diay pay Yoropa!

Pilgrimage, daytoy ti nakisurotan ni Ernesto "Esting" Tesoro, iti kaudian a panagbiahena. Kadua ni Esting ti asawana, ni Rosalinda. Agarup tallopulo ket pito dagiti simmurot a nagbiahe manipud iti grupo ti Hawaii. Iti nasao a pilgrimage, masapul a naundorka a magna ken umuli iti nangato a paset ti lugar a papanan. Impakita ketdi ni Esting ti pigsa ken kabaelanna kadagiti kapatadana a nagbiahe. Napnoan iti enerhia gapu iti kinadakkel ti pammatina-- ken babaen iti tulong ti asawana, ni Rosalinda.

Iti panagbiaheda, pinasariarda dagiti basilicas, dagiti relikia wenno nakalalagip a simbaan, ken dadduma pay a paginteresan a mabuya dagiti gangannaet, bisita wenno biahero kas iti pagilian ti Pransia, Italia, ken Medjugorje idiay Bosnia-Hercegovina [Croatia, dati a paset ti pagilian a Yugoslavia], no sadino a ditoy ti pagdidinnamagan a pagparparangan ken pagmilmilagroan ni Birhen Maria kadagiti innem nga ubbing a bisionario.

Ngem asino ni Esting?
Nalatak ken birngas ni Ernesto ti "Esting" kadagiti makaam-ammo ken gagayyemna. Nayanak idiay Santo Domingo, Ilocos Sur, idi Hunio 25, 1921. Babaen iti awis ti inauna a kabsatna, ti Dios-ti-aluadna Jesus Tesoro, agpada dagitoy a nagpirma iti maysa a katulagan manipud iti recruiter, ti Dios-ti-aluadna Anastacio Luis a nangibagi ti Hawaii Sugar Planters Association [HSPA]. Napusgan ni Luis nga ag-rekrut kadagiti trabahador a Filipinos a kayatna ti agobra iti plantasion ti Hawaii.

Kaduana ni Jesus, ti kasinsinna- ni Romerico Tesoro, dagiti gagayyemda- Silvestre Peros, Sr., Casio Tapuro, Raymundo Tagorda, Demetrio Romero ken Angel Jaramillo. Nagkukuyog dagitoy a nagturong iti Puerto ti Salomague idi Enero 1946 tapno aglugan iti barko nga S.S. Maunawili.

Maipagarup a nasurok dua a lawas ti panaglayag ti barko iti taaw a nagturong iti Hawaii. "Nakaal-alingget ken nakabutbuteng. Nakadawdawel dagiti allon a mangsabuag ti barko," impudno ni Esting ta dina pay idi napadasan ti naglugan iti barko. Bayat ti biahe, adu dagiti nagsakit kadakuada a naglugan iti dayta a barko, maysa kadakuada ti pimmusay, Sakada manipud iti Narvacan, Ilocos Sur. Ket babaen ti simple a seremonia ken panagkararag iti barko, intappuakda lattan ti bangkay daytoy a Sakada iti taaw Pasipiko.

Nangato ti arapaap ni Ernesto nupay nasakit iti biangna a panawanna ti asawana, ni Rosalinda a tubo ti San Esteban, Ilocos Sur. Ngem di mabayag, natungpal met laeng ti arapaap ni Esting idi sumagmamano a bulan ti napalabas ta simmaruno ni Rosalinda a nagturong iti Hawaii.

Idi makasangpetda Ernesto ken ti grupona iti Hawaii, simmanglad nga immuna ti barko a naglugananda iti Hilo, Hawaii, idi Enero 30, 1946, kalpasanna, nagturong iti Kahului, Maui.

Nakalalagip a Biahe
Idi napan ni Ernesto idiay Hawaii, awan a pulos ti naitugotna a bagahe a pangikabilanna koma iti gargarretna. Ngem nasikap ni Ernesto ta inaramatna ti maysa a carnation milk box a nagikabilanna iti dua nga underwear, maysa a sagaysay, ken pagibarbas wenno labaha  [awananda pay idi iti "gillette"]. Ti kakaisuna a t-shirt ti naitugotna ken adda pay maysa nga insalapayna iti abagana. Nagalutan a naimbag ti carnation milk box iti "alupasi," nagango a palatang ti saba [wenno dried banana fiber].

Impanakkel ni Ernesto nga adda pay laeng daydi carnation milk box ken ti alupasi nga inaramatna. Indulinna daytoy kas pakalaglagipanna iti adu a rigat ken pannubok a nagpasaranna bayat iti ipapanna iti Hawaii. Kunana, "Agbalin daytoy nga ebidensia ken tumulong a mangpanenek ti nagbalin a kabibiagko no estoriaek kadagiti annak, appoko ken appoko iti tuod."

Iti Maui
Idi nakasanglad ti barko a naglugananda iti Kahului Harbor, sinabat ida ni Dios-ti-aluadna Nicanor "Nick" Domingo. Naipanda iti Spanish B ken iti Hale Ono Camp tapno mamigatda. Napnon ti amin a kampo dagiti Sakada idi sumangpetda. Ti laeng Camp 13 ti nabatbati ken mabalinda a pagdagusan, nupay ammoda a malas dayta a "numero." Kaaduan kadagiti babbaro a simmangpet a Sakada ti saan a mangayat ti agyan iti Camp 13 gapu iti pammati a malas ti nasao a numero.

Para ken ni Ernesto, awan ti aniamanna kenkuana ti agnaed iti Camp 13
Kinapudnona, mamati ketdi ni Ernesto iti "13" ket nagasat a numero daytoy para kenkuana. Naawis ni Ernesto dagiti dadduma a Sakada a mamati kenkuana. Gapu ta awan ti lugan nga aramatenda, dagiti personnel ti HC & S ti nangilugan kadagiti Sakada a mapan iti simbaan tapno makimisa ken ag-shopping. Inted ti HC & S dagiti kangrunaan a kasapulan dagitoy a Sakada a pangrugian para iti baro a panagbiagda iti Hawaii.

Ti trabaho ken edukasion ni Ernesto
Kalpasan ti tallo a bulan a trabaho iti kataltalonan, kiniddaw ni Dios-ti-aluadna Frank Baldwin, Chairman of the Board of HC & S, ken ni Ernesto nga agtrabaho iti opisina. Inawat ni Ernesto ti awis ni Frank ta para kenkuana, maysa nga opurtunidad ti agtrabaho kas maysa a receptionist ken typist. Nagtrabaho pay ken ni Dios-ti-aluadna Fortunato Teho, maysa a publisher, nagipablaak kadagiti artikulo mainaig iti trabaho ken biag ti kataltalonan. Impaay met daydi Dios-ti-aluadna Mr. Priest, HC & S Personnel Director, ken ni Ernesto ti amin a kasapulan nga usarenna nga aruaten iti pagopisinaan.

Kabayatan ti panagtrabahona, inrapin ni Ernesto ti nagatendar iti correspandence class in accounting. Manipud iti kina-receptionist ken typist, naital-o daytoy tapno agtrabaho iti payroll department kas Registered Cost Accountant. Impaayan met daydi Dios-ti-aluadna Franklin Langa, Manager, ti maysa a daan nga IBM a ramit tapno usarenna daytoy iti trabahona.

Napintas ti linnangenda Mr. Langa ken Ernesto. Idi nagsapata ni Ernesto kas makipagili iti Estados Unidos, nagbalin ni Mr. Langa nga esponsorna. Nagbalin pay ni Ernesto a Registered Public Accountant. Adu ti natulonganna a ka-Filipinoan iti pannakaipagna ken pannakatrabaho dagiti income tax return da.

Idi 1957, gapu iti ayatna nga agadal, nagala ni Ernesto iti kurso a Dale Carnegie. Daytoy a kurso ti maipanggep iti liderato, professional training inter-personnel communication skill training program. Kadagidi a panawen, linuktan ni Earl Carrol ti opisina ti Fil-Am Life Insurance iti Maui. Ni Ernesto ti napusgan a licensed insurance representative solicitor. Nagballigi daytoy nga insurance a negosio ni Ernesto. Adu ti nalako ni Ernesto iti daytoy nga insurance, agarup trenta singko nga insurance policies iti tunggal bulan. Kabayatan dayta a panawen, nagtrabaho met ni Rosalinda, iti H&C S Credit Union kas bookkeeper. Maibilangda Ernesto ken Rosalinda dagiti adu nga agkaingungot a negosiante.

Asideg iti Dios
Manipud iti kinaubing ni Ernesto, asidegen ti rikna daytoy iti Katoliko a Simbaan iti Filipinas, kasta met iti Hawaii, nangruna iti Holy Family Church ti Puunene. Kas maysa a relihioso a tao, sakbay nga inkasarna ni Rosalinda, arapaap idi ni Ernesto ti agbalin a padi. Nupay saan a natuloy daytoy nga arapaapna ta adda sabali a plano ti Dios para kenkuana, nagbalin a debosionado nga asawa ken ama kadagiti annakna.

Ti pamilia
Mannakaawat nga asawa ni Rosalinda Tesoro. Suportado pay ken ni Ernesto. Naparaburanda iti lima a bunga nga addaan iti napintas a trabaho:

Ni Valentino, inauna kadagiti lima. Maysa a Reconstructive Surgeon idiay San Diego, California. Nagturpos daytoy iti University of Pennsylvania. Addaan pay daytoy iti MBA Degree. Imbaon ti U.S. Health Department tapno kitaen ken usisaenna dagiti ospital no umisu met laeng ti panagitedda iti serbisio publiko. Nayasawa ken ni Katie. Addaanda iti uppat nga annak.

Ni Alessandro, maikadua ken maysa a Mechanical Engineer idiay Orange County, California. Mangisuro pay iti College Math ken Sciences.
Nagturpos iti Baltimore University. Ni Rosemarie ti kaingungotna ken addaanda iti dua nga annak.

Maikatlo ni Joeffre, maysa nga Architect, miembro ti American Institute of Architects. Adda bukodna a negosio iti Fountain Valley, Orange County, California. Adda maysa nga anakna ken ni Linda.

Ni Esalind Hicks ti maikapat, maysa nga Electronic Engineer. Nagturpos daytoy iti Los Angeles College. Iti agdama, agtrabaho iti Bank of America idiay California. Dua ti anakda ken ni David Hicks.

Ni Haydee Skaggs, ti inaudi. Maysa a Registered Nurse. Isu ti Headnurse ti Riverside Hospital iti California. Naparaburanda met iti uppat nga annak ken ni David.

Saan laeng a dagiti annak ni Ernesto ti edukado. Uray pay dagiti appokona ta adda nagbalin nga abogado, doktor ken negosiante iti kaamaanna.

Iti komunidad
Adu ti nakikappengan ni Ernesto nga organisasion- kas iti Filipino Catholic Club [FCC]. Idi 1950, isu ken ni Mr. Isaac Feig karaman ni Fr. Osmundo Calip, dagiti akin-utek ti pannakabangon ti Filipino Catholic Club iti aglawlaw ti kampo. Nagbalin pay a presidente iti FCC. Timmulong pay ni Ernesto iti pannakabukel ti Puunene Comunity Association [PCA] ken ti Maui Chamber of Commerce [MFCC]. Idi immakarda idiay Honolulu iti tawen 1959, nagbalin a presidente iti Hawaii Filipino Chamber of Commerce [HFCC] ken iti Sons and Daugther of San Esteban Association of Hawaii [SDSEAH]. Nagbalin pay a mamagbaga iti grupo.

Pasado Bise-Presidente ti Hawaii WWII Fil-Am Veteran Association [WWIIFAVA]. Nagserbi kas tax commissioner iti panawen ni nag-Gobernador Quinn. Nasingedda nga agpagayam iti Dios-ti-aluadna Colin Cameron.*

Nagtalek ken Namatida nga Adda Naraniag a Masakbayanda

[Nabulod laeng ti ladawan a naaramat]

NAGTALEK KEN NAMATIDA NGA ADDA NARANIAG A MASAKBAYANDA

Rudy Ram. Rumbaoa
wwwammuenpaydaytoysakada.blogspot.com

[idi naglayag ti barko a nagluganan dagiti ag-Tadeo iti nalawa a taaw a nagturong iti Hawaii, saan a ninamnama ti sibubukel a pamilia nga agsakitda amin malaksid iti buridekda a lalaki- ni Cirilo. Mabalin [siguro] a gapu ta damdamoda ti aglugan iti barko. Nupay kasta, saan nga is-isuda ti nakarikna iti sakit, uray pay dagiti dadduma a kinalugananda iti barko- nakariknada iti panagulaw...].



NAGASAT ti kaamaan da Agapito ken Leona Tadeo ta naikuyogda ti sibubukel a pamiliada iti Hawaii idi Hulio 1946. Maysa ditoy ni Edward Tadeo. Kadua da Agapito, Leona, Edward ti sabali pay a kameng ti pamiliada: da Larry, Cirilo ken Julita.


Maysa a sakada ni Agapito idi nagpa-Hawaii ti sibubukel a pamiliana. Naglugan dagitoy iti barko nga S.S. Marine Falcon. Kas met kadagiti dadduma a sakada nga imun-una a napan iti Hawaii, nagutigot ni Agapito a nagpirma iti kontrata tapno agtrabaho iti plantasion ti Hawaii. Nagtalek ken namati ti pamilia Tadeo iti Hawaiian Sugar Planters Association [HSPA] a nangawis ken ni Agapito nga adda agur-uray a naraniag a masakbayanda iti Hawaii.


Ti biahe...

Idi naglayag ti barko a nagluganan dagiti ag-Tadeo iti nalawa a taaw a nagturong iti Hawaii, saan a ninamnama ti sibubukel a pamilia nga agsakitda amin malaksid iti buridekda a lalaki- ni Cirilo. Mabalin [siguro] a gapu ta damdamoda ti aglugan iti barko. Nupay kasta, saan nga is-isuda ti nakarikna iti sakit, uray pay dagiti dadduma a kinalugananda iti barko- nakariknada iti panagulaw.

Saan a naimas dagiti ag-Tadeo ti nangan, ngem pinilitda ti nagipauneg iti prutas tapno adda kidser ti bagi ken salun-atda. Saan a naipapas dagiti ag-Tadeo ti nagbiahe nupay nadanonda ti Kahului harbor kalpasan ti sangapulo ket walo nga aldaw.


Idi nakasanglad ti barko nga S.S. Marine Falcon iti pantalan ti Kahului, nakarikna ti bang-ar ken regta dagiti ag-Tadeo. Kalpasan a nakasangpetda, nailugan iti maysa a trak ti pamilia Tadeo sada maipan iti Camp 13 a masarakan iti nagbaetan ti agdama nga eropuerto ti Kahului ken Paia.


Asino ni Edward Tadeo?
Nayanak ken dimmakkel ni Edward idiay Santo Domingo, Ilocos Sur idi Disiembre 17, 1926. Nangrugi a nagtrabaho ni Edward iti kataltalonan a kas maysa nga irrigation maintenance man idi agtawen daytoy iti sangapulo ket innem.


Nagtultuloy ti panagtrabaho ni Edward agingga idi 1967. Ngem kalpasan dayta, inkeddengna ti nagsapul iti sabali a panggedan. Iti dayta met la a tawen 1967, nakastrek iti A & B Supermarket Warehouse a masarakan iti nagsaadan ti Central Pacific Bank, Kahului, iti agdama. Agurnos ken agipakni kadagiti produkto ken agbunag kadagiti tagilako manipud iti pier ti trabaho ni Edward.


Kuna ni Edward a naragsak ti biagda iti kampo trese kadagidi a tiempo. Iti edad ni Edward a sangapulo ket innem, ibusenna ti kaaduan nga orasna iti kampo nga agbuya iti sine iti daan a Puunene Theater a masarakan iti asideg ti kiskisan- iti aldaw ti Sabado ken Domingo.


No dadduma, aglugan ni Edward iti bisekleta a manglawlawlaw ti kampo. Iti kampo, adda met dagiti naisangsangayan nga aldaw a marambakan a kas iti Rizal Day. 

No saan, maangay ti pakasar, kasangay, ken buniag iti clubhouse.


Kadagidi a tiempo, mapalubosan dagiti agnaed iti kampo nga agtaraken iti baboy, kalding ken manok. Dagiti dadduma, nagmula iti nadumaduma a klase ti nateng. Mapasayakan dagiti mulmulada manipud ti danum nga aggapu iti kanal. Bayanihan- kasta ti estado dagitoy a nagnaed iti kampo trese. Agpipinnaranud ti sangkarrubaan. Ket kas maysa a wagas ti panagur-orda iti pundo a para ti pagkasapulan, agilakoda kadagiti tarakenda a baboy, kalding ken manok. Adda napusgan a mangidulin ti naglakoanda tapno adda nakasagana a dutdoten ken usarenda.


Linagip ni Edward ti sumagmamano a gagayyem ken kinadkaduana iti kampo a kas kada Toribio Tuzon ken Damaso Avon. Kunana a nasayaat dagitoy a nagbalin a karrubana iti kampo.